📦
Хавфсизлик

npm пакетлари орқали ҳужум: supply chain хавфи ва ундан ҳимояланиш

18.11.2026
← Барча мақолалар

Замонавий JavaScript лойиҳасида ўзингиз ёзган код одатда бутун коднинг кичик қисми бўлади. Қолгани node_modules папкасидаги юзлаб, баъзан минглаб пакетлардан иборат ва уларнинг ҳар бири бошқа биров томонидан ёзилган. Supply chain, яъни етказиб бериш занжири ҳужуми айнан шу ишончдан фойдаланади: ҳужумчи сизнинг сайтингизни эмас, сиз ишлатадиган пакетни бузади ва зарарли код кейинги npm install билан ўзи сизга етиб келади. Бу мақолада бундай ҳужумлар қандай кўринишда бўлиши ва лойиҳани қандай ҳимоялаш ҳақида гаплашамиз.

Ҳужум занжирнинг қайси бўғинига қилинади

Биринчи усул мавжуд машҳур пакетни эгаллаш. Ҳужумчи пакет муаллифининг npm аккаунтини фишинг ёки сизиб чиққан парол орқали қўлга киритади ва янги, зарарли версияни чоп этади. Бу версия диапазон билан ёзилган қарамлик (масалан ^4.1.0) орқали минглаб лойиҳаларга автоматик тушади. 2025 йилда chalk ва debug каби жуда кенг тарқалган пакетлар муаллифи фишинг хатига алданиб, аккаунти орқали зарарли версиялар чиқарилгани шундай ҳодисанинг яққол мисоли бўлди. Ундан олдин ҳам event-stream ва ua-parser-js каби пакетлар билан шунга ўхшаш ҳолатлар бўлган.

Иккинчи усул typosquatting, яъни машҳур пакет номига жуда ўхшаш ном билан сохта пакет чиқариш. Дастурчи буйруқни шошиб ёзганда битта ҳарфни алмаштириб қўйса, ҳақиқий кутубхона ўрнига ҳужумчи пакетини ўрнатади. Учинчи усул қарамлик чалкашлиги (dependency confusion): компания ички пакет номи билан оммавий регистрда пакет чиқарилса, нотўғри созланган лойиҳа ички эмас, оммавий версияни тортиб олиши мумкин.

Зарарли код қачон ишга тушади

Кўпчилик зарарли пакет фақат илова ишга тушганда хавфли деб ўйлайди, лекин энг хавфли пайт ўрнатишнинг ўзи. npm пакетлари package.json ичида preinstall, install ва postinstall скриптларини эълон қилиши мумкин ва улар npm install пайтида дастурчи компьютерида ёки CI серверида автоматик бажарилади. Шу пайт скрипт муҳит ўзгарувчиларини, .npmrc даги токенларни, SSH калитларини ва булут хизматлари калитларини ўғирлаши мумкин.

Бошқа турдаги зарарли код илованинг ўзига, айниқса браузерга юбориладиган фронтенд кодига яширинади. Масалан, криптовалюта ҳамёнлари манзилларини алмаштирадиган ёки тўлов формасидаги маълумотларни ташқи серверга юборадиган скрипт. Бундай код сайт йиғилиб (build) чиққандан кейин ҳар бир ташриф буюрувчининг браузерида ишлайди ва уни сервер логларидан топиш қийин.

Lock файл ва npm ci: биринчи ҳимоя чизиғи

Энг оддий ва энг самарали қадам package-lock.json файлини омборда сақлаш ва сервер ҳамда CI'да npm install ўрнига npm ci ишлатиш. npm install диапазон ичидаги энг янги версияни танлаши ва lock файлни янгилаши мумкин, npm ci эса lock файлда ёзилган аниқ версияларни ўрнатади ва файл билан package.json мос келмаса хато беради. Шунда бугун чиққан зарарли версия сизга ўзингиз атайлаб янгиламагунингизча етиб келмайди.

# lock fayl bo'yicha aniq o'rnatish (CI va server uchun)
npm ci

# o'rnatish skriptlarini o'chirib o'rnatish
npm ci --ignore-scripts

# loyiha bo'yicha doimiy sozlama (.npmrc)
echo "ignore-scripts=true" >> .npmrc

# ma'lum zaifliklar va paket imzolarini tekshirish
npm audit
npm audit signatures

ignore-scripts ёқилганда баъзи пакетлар, масалан native модул йиғадиганлари, тўғри ишламаслиги мумкин. Бундай ҳолда скриптларни умуман ёқиш ўрнига, керакли пакет учун қўлда npm rebuild paket-nomi буйруғини бажариш хавфсизроқ йўл ҳисобланади.

Янги пакет қўшишдан олдин нимани текшириш керак

Ҳар бир янги қарамлик лойиҳангизга бегона кодни олиб киради, шунинг учун уни қўшишдан олдин бир неча дақиқа текширувга сарфлаш арзийди. Пакет номини расмий ҳужжат ёки омбордан нусха олиб ёзинг, қўлда терганда имло хатоларига эътибор беринг. Пакет қачон чоп этилгани, қанча версияси борлиги ва ким томонидан қўллаб-қувватланишини кўринг.

# paket haqida ma'lumot: mualliflar, versiyalar, sanalar
npm view paket-nomi
npm view paket-nomi time --json

# paket qaysi skriptlarni ishga tushirishini ko'rish
npm view paket-nomi scripts

# loyihadagi eng chuqur qaramliklar daraxti
npm ls --all | less

Кичик вазифа учун каттагина қарамликлар дарахтини олиб келадиган пакетдан воз кечиб, бир неча қатор ўз кодингизни ёзиш кўпинча хавфсизроқ бўлади. Шунингдек, жуда янги чиққан версияни дарҳол ўрнатмаслик ҳам фойдали одат: зарарли версиялар одатда бир неча соат ёки кун ичида аниқланиб регистрдан олиб ташланади. Баъзи пакет менежерларида янги версияларни маълум муддат кутиш созламаси мавжуд, бу имкониятни ўз воситангиз ҳужжатларидан текширинг.

Реал мисол: CI сервердаги тасодифий янгиланиш

Тошкентдаги етказиб бериш хизматининг мижозлар панели React'да ёзилган ва ҳар бир ўзгариш CI орқали автоматик йиғилиб, серверга жойланарди. CI скриптида npm ci эмас, npm install ёзилган ва lock файл омборга қўшилмаган эди. Натижада бир куни транзитив қарамликлардан бири муаллифи аккаунти бузилган пакетнинг янги версиясига ўтиб қолди ва унинг postinstall скрипти CI муҳитидаги ўзгарувчиларни ташқи манзилга юборди. Бу ўзгарувчилар орасида сервер SSH калити ва SMS хизмати токени бор эди.

Ҳодисадан кейин жамоа барча калитларни алмаштирди, lock файлни омборга қўшди, CI'да npm ci --ignore-scripts ишлатишга ўтди ва махфий маълумотларни фақат керакли босқичга бериладиган қилиб қайта созлади. Энг муҳими, улар деплой калитини фақат битта сервер ва битта папкага ёзиш ҳуқуқи билан чеклади, шунда кейинги сизиб чиқиш зарари анча кичик бўлади.

Пакет муаллифи бўлсангиз

Агар ўзингиз npm'да пакет чоп этсангиз, сиз ҳам занжирнинг бир бўғинисиз. Аккаунтда икки босқичли аутентификацияни фақат кириш учун эмас, чоп этиш учун ҳам ёқинг, шунда парол сизиб чиқса ҳам янги версия чиқариб бўлмайди. Токенларни минимал ҳуқуқ билан яратинг ва уларни ҳеч қачон омбор ёки очиқ логларга ёзманг.

npm profile enable-2fa auth-and-writes
npm token list

Supply chain хавфини бутунлай йўқ қилиб бўлмайди, лекин lock файл, npm ci, ўрнатиш скриптларини назорат қилиш ва махфий калитларни чеклаш уни анча камайтиради. Иловангиз қаерда жойлашган бўлишидан қатъи назар, масалан sayt.uz VPS серверида ёки бошқа жойда, бу қоидалар бир хил ишлайди.

Ўхшаш мақолалар

⏱️ Google Authenticator ва TOTP: бир марталик кодлар қандай ишлайди 📧 Хатларингиз спамга тушяпти: Gmail, Outlook ва Yahoo талаблари 🔐 SSL сертификат мониторинги ва авто-янгилаш 🍪 Cookie хавфсизлиги — SameSite, HttpOnly, Secure
🌐 Тил
🇺🇿 O'zbek 🇺🇿 Ўзбек ✓ 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English