🚫
Хавфсизлик

xmlrpc.php: ўчириш керакми ва буни қандай хавфсиз қилиш мумкин

19.11.2026
← Барча мақолалар

WordPress сайти илдизида xmlrpc.php номли файл бор ва кўпчилик сайт эгалари унинг нима ишлатишини билмайди. Шу билан бирга, сервер логларини очсангиз, айнан шу файлга кунига юзлаб, баъзан минглаб сўров келаётганини кўришингиз мумкин. Савол табиий равишда туғилади: бу файл керакми, уни ўчириш хавфсизми ва ўчирсангиз сайтда нима бузилади? Жавоб сайтингиз қайси хизматлардан фойдаланишига боғлиқ, шунинг учун аввал файлнинг вазифасини тушуниб олиш керак.

XML-RPC нима учун яратилган

XML-RPC WordPress'га ташқаридан уланиш учун мўлжалланган эски интерфейс. У REST API пайдо бўлишидан анча олдин яратилган ва мақолаларни компьютердаги дастурлар ёки мобил иловалар орқали чоп этиш, бошқа сайтлардан pingback хабарларини қабул қилиш ҳамда баъзи ташқи хизматлар билан боғланиш имконини берган. Илгари бу жуда қулай эди, чунки браузерсиз ҳам сайтни бошқариш мумкин бўлган.

Бугунги кунда бу вазифаларнинг катта қисмини REST API бажаради ва замонавий плагинлар ҳамда иловалар асосан унга ўтган. Бироқ баъзи плагинлар, масалан Jetpack, ўз уланиши учун ҳозиргача XML-RPC'дан фойдаланиши мумкин. Айрим эски интеграциялар ва мақола чоп этувчи дастурлар ҳам унга таянади. Шунинг учун файлни ёпишдан олдин сайтингизда бундай нарсалар ишлатиладими ёки йўқлигини аниқлаш керак.

Нима учун ҳужумчилар бу файлни яхши кўради

Биринчи сабаб парол танлаш ҳужумларидир. XML-RPC'да system.multicall деган усул бор, у битта сўров ичида кўплаб буйруқларни бажаришга имкон беради. Ҳужумчи ундан фойдаланиб, битта HTTP сўровда юзлаб login ва парол жуфтлигини синаб кўради. Натижада кириш саҳифасидаги уринишларни санайдиган ҳимоя воситалари бу ҳужумни сезмаслиги мумкин, чунки логларда фақат битта сўров кўринади.

Иккинчи сабаб pingback функциясидир. Ҳужумчи минглаб WordPress сайтларига бир вақтда "фалон саҳифада сизга ҳавола бор" деган сохта pingback хабарини юборади. Ҳар бир сайт ҳаволани текшириш учун кўрсатилган манзилга мурожаат қилади ва шу тариқа бегона сайтга катта юклама тушади. Яъни сизнинг сайтингиз ўзи зарар кўрмаса ҳам, бошқа сайтларга қарши ҳужумнинг иштирокчисига айланиши мумкин. Бундан ташқари, ҳар бир бундай сўров сизнинг серверингиз ресурсларини ҳам сарфлайди.

Мисол: Фарғонадаги маҳаллий янгиликлар сайти

Фарғонадаги кичик янгиликлар сайти example.uz WordPress'да ишлайди, унда учта муҳаррир мақола ёзади. Бир куни сайт тушдан кейин бир неча соат давомида жуда секин ишлай бошлайди. Дастурчи логларни кўриб чиқиб, бир неча ўнта манзилдан xmlrpc.php га соатига минглаб POST сўров келаётганини аниқлайди. Муҳаррирлар эса мақолаларни фақат браузер орқали, бошқарув панелида ёзишади, Jetpack ёки бошқа ташқи дастур ишлатилмайди.

Бундай вазиятда XML-RPC ҳеч кимга керак эмас эди ва дастурчи файлга киришни сервер даражасида бутунлай ёпди. Шундан кейин сўровлар PHP'га етиб бормай рад этила бошлади, сервер юкламаси пасайди ва муҳаррирлар ишида ҳеч қандай ўзгариш сезилмади.

XML-RPC сайтингизда ёқилганми ва унга ҳужум борми

Файлни браузерда очсангиз, одатда XML-RPC server accepts POST requests only. деган хабар чиқади. Бу интерфейс ишлаётганини билдиради. Қайси усуллар мавжудлигини қуйидаги сўров билан текшириш мумкин:

curl -s -X POST -H "Content-Type: text/xml" \
  -d '<?xml version="1.0"?><methodCall><methodName>system.listMethods</methodName></methodCall>' \
  https://example.uz/xmlrpc.php

Жавобда усуллар рўйхати чиқса, XML-RPC тўлиқ ишламоқда. Энди логларда унга қанча сўров келаётганини ва улар қаердан келаётганини кўринг:

grep -c "POST /xmlrpc.php" access.log
grep "POST /xmlrpc.php" access.log | awk '{print $1}' | sort | uniq -c | sort -rn | head

Агар сиз XML-RPC'дан фойдаланмасангиз, лекин логларда унга мунтазам сўровлар бўлса, булар деярли ҳар доим ботлардир.

XML-RPC'ни бутунлай ёпиш

Агар сайтингиз Jetpack, ташқи чоп этиш дастурлари ёки XML-RPC'га таянадиган интеграциялардан фойдаланмаса, энг самарали йўл файлга киришни веб-сервер даражасида ёпишдир. Бунда сўровлар WordPress'ни юкламасдан рад этилади. Apache учун сайт илдизидаги .htaccess га қуйидаги блокни қўшинг:

<Files "xmlrpc.php">
    Require all denied
</Files>

Nginx конфигурациясида эса битта қисқа блок етарли:

location = /xmlrpc.php {
    deny all;
}

Созлашдан кейин юқоридаги curl сўровини қайта юборинг: энди жавоб 403 Forbidden бўлиши керак. Файлнинг ўзини ўчириб ташлаш тавсия этилмайди, чунки WordPress янгиланганда у қайта пайдо бўлади ва ҳимоя йўқолади.

XML-RPC керак бўлса: фақат хавфли қисмларни ўчириш

Агар Jetpack ёки бошқа хизмат XML-RPC'га муҳтож бўлса, файлни тўлиқ ёпиш уларни ишдан чиқаради. Бундай ҳолатда энг кўп суиистеъмол қилинадиган pingback усулларини ўчириб қўйиш мумкин. Бунинг учун wp-content/mu-plugins/ папкасида янги PHP файл яратинг ва унга қуйидаги кодни ёзинг:

<?php
add_filter('xmlrpc_methods', function ($methods) {
    unset($methods['pingback.ping'], $methods['pingback.extensions.getPingbacks']);
    return $methods;
});

Бу папкадаги файллар алоҳида фаоллаштиришни талаб қилмайди ва мавзу алмаштирилганда ҳам ишлашда давом этади. Баъзи қўлланмаларда xmlrpc_enabled фильтри орқали XML-RPC'ни ўчириш тавсия этилади, аммо бу фильтр фақат аутентификация талаб қиладиган усулларни ўчиради, pingback эса ишлашда қолади. Шунинг учун у тўлиқ ҳимоя бермайди. Парол танлаш ҳужумларидан ҳимояланиш учун эса кучли пароллар, икки босқичли тасдиқлаш ва кириш уринишларини чеклаш чоралари XML-RPC'га ҳам қўлланилиши керак.

sayt.uz хостингида .htaccess файлини ва mu-plugins папкасини кабинетдан очиладиган ISPmanager панелидаги файл менежери орқали таҳрирлаш мумкин. Қарор қабул қилишдан олдин сайтингизда ишлаётган плагинлар рўйхатини кўриб чиқинг ва ўзгартиришдан кейин уларнинг ишлашини текширинг.

Ўхшаш мақолалар

🚫 IP манзил қора рўйхатда: Spamhaus'дан қандай чиқиш мумкин 🔐 Админ панелни яшириш ва ҳимоялаш: кўп қатламли ёндашув 🛡️ wp-login.php'ни парол танлаш (brute-force) ҳужумларидан ҳимоялаш ⏱️ Google Authenticator ва TOTP: бир марталик кодлар қандай ишлайди
🌐 Тил
🇺🇿 O'zbek 🇺🇿 Ўзбек ✓ 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English