🧭
Domen

DNS xatolari: SERVFAIL, NXDOMAIN, REFUSED nima degani va qanday tuzatiladi

16.11.2026
← Barça maqolalar

Sayt oçilmay qolganda brauzer odatda «Sahifaga kirib bölmadi» yoki «DNS_PROBE_FINISHED_NXDOMAIN» kabi qisqa xabar çiqaradi va sababni deyarli tuşuntirmaydi. Aslida har bir DNS söroviga server javob kodini qaytaradi va bu kod muammoning qayerda ekanini aniq körsatadi. Eng köp uçraydigan uçta xato kodi — SERVFAIL, NXDOMAIN va REFUSED — bir-biridan butunlay farq qiladi: biri domen umuman yöqligini, ikkinçisi DNS zanjirining biror joyi uzilganini, uçinçisi esa server sörovga javob berişni xohlamaganini bildiradi.

DNS javob kodi qayerda körinadi

Brauzer javob kodini yaşiradi, şuning uçun tekşiriş uçun buyruq qatoridan foydalaniş kerak. Linux va macOS'da dig utilitasi bor, Windows'da esa nslookup yoki PowerShell'dagi Resolve-DnsName işlatiladi. dig natijasining sarlavha qismida status: maydoni turadi va aynan şu yerda NOERROR, NXDOMAIN, SERVFAIL yoki REFUSED yoziladi. NOERROR sörov muvaffaqiyatli bajarilganini anglatadi, qolganlari esa turli xil xatolardir.

dig misol-klinika.uz A

;; ->>HEADER<<- opcode: QUERY, status: NXDOMAIN, id: 41872
;; flags: qr rd ra; QUERY: 1, ANSWER: 0, AUTHORITY: 1, ADDITIONAL: 1

Şuni ham biliş kerakki, NOERROR har doim ham yozuv borligini bildirmaydi. Agar status NOERROR bölsa-yu, ANSWER bölimi böş bölsa, demak domen mavjud, lekin siz söragan turdagi yozuv (masalan, AAAA yoki MX) unda yöq. Bu holat ba'zan NODATA deb ataladi va u server xatosi emas, balki yozuv qöşilmaganining belgisidir.

NXDOMAIN: bunday nom mavjud emas

NXDOMAIN eng tuşunarli xato: DNS tizimi söralgan nom mavjud emasligini rasman tasdiqlaydi. Eng oddiy sababi — manzilda xato yozilgan bölişi, masalan, misol-klinika.uz örniga misol-klinka.uz terilgan. Ikkinçi keng tarqalgan sabab — subdomen uçun yozuv yaratilmagan: asosiy domen işlaydi, lekin shop.misol-klinika.uz uçun A yoki CNAME qöşilmagan bölsa, aynan şu subdomen NXDOMAIN qaytaradi.

Uçinçi va eng xavfli sabab — domenning özi zona darajasida körinmay qolişi. Bu domen muddati tugab, delegatsiyasi töxtatilganda yoki röyxatdan ötkaziş jarayoni oxirigaça yakunlanmaganda yuz beradi. Bunday holatda nafaqat sayt, balki poçta ham işlamaydi, çunki MX yozuvlari ham topilmaydi. Şuning uçun NXDOMAIN körganda, ayniqsa xato asosiy domenning özida bölsa, avval domen holati va muddatini tekşiriş kerak.

whois misol-klinika.uz
dig +trace misol-klinika.uz

dig +trace sörovni ildiz serverlardan boşlab bosqiçma-bosqiç körsatadi. Agar .uz zonasi serverlari domen haqida heç narsa bilmasa, muammo röyxatdan ötkaziş yoki delegatsiyada. Agar delegatsiya bor, lekin sizning nom serveringiz NXDOMAIN qaytarsa, demak zonada kerakli yozuv yöq.

SERVFAIL: javob olişning iloji bölmadi

SERVFAIL «server xatosi» degani, lekin bu odatda sizning kompyuteringiz sörov yuborgan rekursiv server (provayder serveri yoki 8.8.8.8 kabi ommaviy server) javob topa olmaganini bildiradi. U domen mavjud yoki mavjud emasligini aytolmaydi, çunki zanjir örtasida uzilib qolgan. Aynan şu sababli SERVFAIL taşxis qöyiş uçun eng qiyin kod hisoblanadi.

Amaliyotda SERVFAIL'ning bir neçta tipik sababi bor. Birinçisi — domen uçun körsatilgan barça nom serverlari işlamayapti yoki tarmoqdan körinmayapti. Ikkinçisi — «lame delegation», ya'ni registratorda körsatilgan NS serverlar bu domen zonasini umuman bilmaydi. Uçinçisi va juda köp uçraydigani — DNSSEC xatosi: yuqori zonada DS yozuvi qolib ketgan, nom serverlari esa almaştirilgan va yangi serverlar zonani imzolamaydi yoki boşqa kalit bilan imzolaydi. Validatsiya qiluvçi rezolver bunday javobga işonmaydi va SERVFAIL qaytaradi.

DNSSEC aybdor ekanini tekşirişning oson yöli bor. +cd (checking disabled) bayroği rezolverga imzoni tekşirmaslikni aytadi. Agar oddiy sörov SERVFAIL, +cd bilan esa NOERROR qaytarsa, muammo deyarli aniq DNSSEC'da.

dig @8.8.8.8 misol-klinika.uz A
dig @8.8.8.8 misol-klinika.uz A +cd
dig misol-klinika.uz DS

REFUSED: server javob berişdan boş tortdi

REFUSED kodi server sörovni olgani, lekin öz siyosati sababli unga javob bermaganini bildiradi. Köpinça bu ikki vaziyatda uçraydi. Birinçisi — siz avtoritativ serverga bevosita murojaat qilib, u xizmat qilmaydigan domen haqida söraysiz. Masalan, nom serverlari almaştirilgan, lekin yangi serverda zona hali yaratilmagan: bunday server öziga tegişli bölmagan domen haqidagi sörovga REFUSED bilan javob beradi.

Ikkinçi vaziyat — rekursiv sörovlarni faqat öz mijozlari uçun bajaradigan server. Köp korporativ va hosting DNS serverlari begona IP manzillardan kelgan rekursiv sörovlarni rad etadi va bu xavfsizlik nuqtai nazaridan töğri sozlama. Şuning uçun REFUSED körganda avval qaysi serverga sörov yuborayotganingizni aniqlang: agar bu domenning öz NS serveri bölsa va u REFUSED qaytarsa, demak zona öşa serverga qöşilmagan.

dig misol-klinika.uz NS +short
dig @ns1.misol-hosting.uz misol-klinika.uz SOA

Real misol: klinika sayti hosting almaştirgandan keyin

Toşkentdagi xususiy stomatologiya klinikasi saytini yangi hostingga köçirdi va registrator panelida nom serverlarini yangilariga almaştirdi. Ertasi kuni ba'zi bemorlar sayt oçilmayotganini aytdi, boşqalarda esa hammasi joyida edi. Tekşiruv şuni körsatdiki, bir operator rezolverida sayt SERVFAIL qaytaryapti, boşqasida esa işlayapti. +cd bilan yuborilgan sörov muvaffaqiyatli böldi, demak sabab DNSSEC edi: avvalgi provayderda imzolaş yoqilgan va yuqori zonada DS yozuvi qolgan, yangi serverlar esa zonani imzolamagan. Validatsiya qilmaydigan rezolverlar xatoni sezmagan, validatsiya qiladiganlari esa saytni butunlay bloklagan.

Yeçim registrator tomonidagi eski DS yozuvini öçiriş böldi. Şundan keyin, DS yozuvining keş muddati ötgaç, barça rezolverlarda sayt oçila boşladi. Bu misoldan muhim saboq çiqadi: nom serverlarini almaştirişdan oldin DNSSEC holatini tekşiring va kerak bölsa, avval DS yozuvini olib taşlang yoki yangi serverda imzolaşni sozlang.

Xato kodlari böyiça qisqa jadval

KodMa'nosiBirinçi navbatda tekşiring
NXDOMAINNom mavjud emasImlo, subdomen yozuvi, domen muddati va delegatsiyasi
SERVFAILRezolver javob ololmadiNS serverlar işlaşi, DNSSEC (+cd bilan), lame delegation
REFUSEDServer javob berişni rad etdiZona şu serverda bormi, sörov töğri serverga ketyaptimi
NOERROR, böş javobDomen bor, yozuv yöqKerakli turdagi yozuv (A, AAAA, MX) qöşilganmi

Tuzatgandan keyin keş va kutiş

DNS xatosini tuzatgandan keyin ham u bir muddat körinişda qolişi mumkin, çunki rezolverlar javoblarni keşlaydi. Ijobiy javoblar yozuvning TTL qiymati böyiça saqlanadi, salbiy javoblar (NXDOMAIN) esa SOA yozuvidagi minimal TTL böyiça keşlanadi. Şuning uçun yozuvni qöşişdan oldin manzilni oçib körgan bölsangiz, NXDOMAIN javobi bir muddat saqlanib qolişi tabiiy. Kompyuteringizdagi lokal keşni tozalaş uçun Windows'da ipconfig /flushdns buyruğidan foydalaning, provayder keşi esa vaqt ötişi bilan özi yangilanadi.

Agar domeningiz va hostingingiz sayt.uz'da bölsa, nom serverlari va zona yozuvlarini kabinetdagi DNS bölimida körişingiz mumkin. Yuqoridagi buyruqlar natijasini texnik yordamga yuborsangiz, muammo ança tez aniqlanadi, çunki javob kodi va uni qaysi server qaytargani darhol körinadi.

Öxşaş maqolalar

🔑 Transfer (EPP/Auth) kodi: nima u, qayerdan olinadi va qanday saqlanadi ⏳ Domen transferidagi 60 kunlik çeklov: qaçon qöllanadi va qanday rejalaştiriladi 🪪 .uz domen uçun kontakt va pasport tekşiruvi: nima uçun kerak 📮 SPF 10 ta lookup limiti: permerror va uning yeçimi
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English