Taşkilot nomidan domen yoki hosting sotib olinayotganda buxgalteriya birinçi bölib hujjatlarni söraydi. Şartnoma bormi, hisob-faktura qaçon keladi, dalolatnomani kim imzolaydi degan savollar köpinça tölovdan keyin paydo böladi va jarayonni çözib yuboradi. Aslida bu hujjatlarning har biri aniq vazifani bajaradi va ularning tartibini bir marta tuşunib olsangiz, keyingi buyurtmalar ança oson keçadi. Quyida har bir hujjat nima uçun kerakligi, unda nima yozilişi va qaysi bosqiçda rasmiylaştirilişini tuşuntiramiz.
Hujjatlar zanjiri qanday tuziladi
Yuridik şaxslar örtasidagi xizmat odatda bir xil ketma-ketlikda rasmiylaştiriladi. Avval tomonlar örtasidagi munosabat şartnoma yoki oferta bilan belgilanadi. Söng provayder tölov uçun hisob beradi, mijoz uni öz hisob raqamidan tölaydi. Xizmat körsatilgaç, uning bajarilganini tasdiqlovçi hujjatlar, ya'ni dalolatnoma va hisob-faktura rasmiylaştiriladi. Bu zanjirning har bir halqasi oldingisiga tayanadi, şuning uçun hujjatlardagi rekvizitlar, summalar va xizmat nomlari bir-biriga mos kelişi juda muhim.
| Bosqiç | Hujjat | Vazifasi |
|---|---|---|
| 1 | Şartnoma yoki ommaviy oferta | xizmat şartlari, narx va muddatni belgilaydi |
| 2 | Tölov uçun hisob | qança va qaysi rekvizitlarga tölaş kerakligini körsatadi |
| 3 | Bajarilgan iş dalolatnomasi | xizmat körsatilganini tomonlar tasdiqlaydi |
| 4 | Hisob-faktura | soliq va buxgalteriya hisobi uçun asos böladi |
Şartnoma yoki ommaviy oferta
Domen va hosting provayderlarining köpçiligi har bir mijoz bilan alohida qoğoz şartnoma imzolamaydi. Buning örniga saytda ommaviy oferta joylaştiriladi va mijoz röyxatdan ötib, tölov qiliş orqali uning şartlarini qabul qiladi. Ofertada odatda xizmat tavsifi, tomonlarning huquq va majburiyatlari, tölov tartibi, javobgarlik va nizolarni hal qiliş yöli körsatiladi. Buxgalteriya uçun tölov paytida amalda bölgan oferta nusxasini saqlab qöyiş foydali, çunki provayder vaqt ötişi bilan matnni yangilaşi mumkin.
Ayrim taşkilotlar, ayniqsa davlat muassasalari va yirik korxonalar, içki qoidalariga köra faqat ikki tomon imzolagan şartnoma bilan işlaydi. Bunday holatda buyurtma berişdan oldin provayder bilan boğlanib, şartnoma loyihasini sörang. Şartnomada xizmat nomi aniq yozilişi kerak, masalan misol.uz domenini bir yilga röyxatdan ötkaziş yoki ma'lum tarif böyiça hostingni ön ikki oyga taqdim etiş. Noaniq yozilgan "internet xizmatlari" kabi ifoda keyinçalik buxgalterning savollariga sabab böladi.
Tölov uçun hisob
Tölov uçun hisob provayder tomonidan beriladigan va mijozga qança, qaysi hisob raqamiga va nima uçun tölaş kerakligini körsatadigan hujjatdir. Unda provayderning töliq nomi, STIR, bank rekvizitlari, xizmat nomi, miqdori va summasi körsatiladi. Mijoz bu hisob asosida öz bankida tölov topşiriqnomasini tayyorlaydi va tölov maqsadi qismida hisob raqami va sanasiga havola qiladi.
Tölov topşiriqnomasini töldirişda eng köp uçraydigan xato tölov maqsadini noaniq yozişdir. Agar maqsadda hisob raqami körsatilmasa, provayder tölovni qaysi buyurtmaga boğlaşni bilmay qolişi va xizmatni faollaştiriş keçikişi mumkin. Şuning uçun maqsad qismiga hisob raqami, sanasi va qisqa xizmat nomini yoziş yaxşi odat. Masalan:
To'lov maqsadi: 15.03 sanadagi 1024-son hisobga asosan
misol.uz domenini ro'yxatdan o'tkazish xizmati uchun
Bank ötkazmasi provayder hisobiga tuşişi uçun odatda biroz vaqt ketadi, şuning uçun muddati tugayotgan domenni uzaytirişda tölovni oxirgi kunga qoldirmang. sayt.uz kabinetida yuridik şaxs sifatida röyxatdan ötsangiz, buyurtma uçun hisobni şu yerdan olişingiz va tölov holatini kuzatib borişingiz mumkin.
Bajarilgan iş dalolatnomasi
Dalolatnoma xizmat töliq va kelişilgan şartlarda körsatilganini ikki tomon tasdiqlaydigan hujjatdir. Domen uçun bu odatda röyxatdan ötkaziş yoki uzaytiriş amalga oşirilgandan keyin, hosting uçun esa davr yakunida yoki şartnomada belgilangan tartibda rasmiylaştiriladi. Dalolatnomada xizmat nomi, davri, summasi va tomonlarning rekvizitlari körsatiladi.
Bugungi kunda dalolatnomalar köpinça elektron şaklda, elektron raqamli imzo bilan almaşinadi. Bu qoğoz hujjatlarni poçta orqali jönatiş va imzo kutiş zaruratini yöqotadi. Elektron hujjat almaşinuvi uçun tomonlar bitta operator tizimidan foydalanişi yoki tizimlar özaro ulangan bölişi kerak, şuning uçun buni oldindan aniqlab oliş iş jarayonini tezlaştiradi.
Hisob-faktura
Hisob-faktura soliq va buxgalteriya hisobi uçun asosiy hujjatlardan biridir. Özbekistonda yuridik şaxslar örtasida elektron hisob-faktura keng qöllaniladi va u maxsus elektron tizimlar orqali yuboriladi hamda qabul qilinadi. Mijoz kelgan hisob-fakturani öz tizimida körib çiqadi va ma'lumotlar töğri bölsa, uni imzolab qabul qiladi.
Hisob-fakturani qabul qilişdan oldin quyidagilarni tekşiriş kerak: kompaniyangiz nomi va STIR töğri yozilganmi, xizmat nomi va summasi hisob hamda dalolatnomadagi bilan mos keladimi, qöşilgan qiymat soliği töğri aks ettirilganmi. Agar xato bölsa, hujjatni imzolamasdan rad etib, sababini izohda yozing. Provayder tuzatilgan hujjatni qayta yuboradi. Soliq böyiça aniq talablar özgarib turişi mumkin, şuning uçun amaldagi qoidalarni rasmiy manbalardan yoki buxgalteringizdan aniqlang.
Amaliy misol: logistika kompaniyasi
Toşkentdagi bir logistika kompaniyasi yangi xizmatini işga tuşiriş uçun misol-kargo.uz domeni va hosting buyurtma qildi. Kompaniya içki qoidasiga köra har bir xarajat ikki tomonlama şartnoma bilan rasmiylaştirilişi kerak edi. Şuning uçun menejer avval provayderdan şartnoma loyihasini sörab oldi, yurist uni körib çiqdi va direktor imzoladi.
Keyin kabinetdan tölov uçun hisob olindi va buxgalter tölov topşiriqnomasida hisob raqamini aniq körsatdi. Tölov tuşgaç, domen röyxatdan ötkazildi va hosting faollaştirildi. Bir neça kundan keyin elektron tizimga dalolatnoma va hisob-faktura keldi. Buxgalter summalar va xizmat nomlarini soliştirib, hamma narsa mos kelganini körib, hujjatlarni imzoladi. Natijada butun zanjir bir joyda yiğildi va keyingi yil uzaytirişda xuddi şu tartibni takrorlaş kifoya böldi.
Hujjatlarni tartibli saqlaş
Domen va hosting har yili uzaytiriladi, demak hujjatlar ham har yili yangidan rasmiylaştiriladi. Ularni domen nomi va yil böyiça guruhlab saqlaş qidiruvni osonlaştiradi. Har bir domen uçun bitta papka oçib, unda şartnoma yoki oferta nusxasi, hisoblar, tölov topşiriqnomalari, dalolatnomalar va hisob-fakturalarni saqlaş eng qulay yöl. Tekşiruv paytida yoki provayder almaştirilganda kerakli hujjatni topiş şunda bir neça daqiqa oladi.