Böşab qolgan yoki sotuvga qöyilgan domen köpinça yangi emas: undan oldin kimdir sayt yuritgan, xat yuborgan, reklama qilgan böladi. Bu tarix ham foyda, ham zarar keltirişi mumkin. Agar domenda ilgari foydali, tanilgan sayt bölgan bölsa, unga hali ham havolalar va taşriflar kelişi mumkin. Ammo domen spam, qimor yoki zararli dasturlar tarqatiş uçun işlatilgan bölsa, siz bu obröni ham sotib olasiz va undan qutuliş uçun oylar ketadi. Şuning uçun domen tarixini tölovdan oldin tekşiriş oddiy ehtiyot çorasidir.
Wayback arxivida domenning eski körinişini örganiş
Internet Archive loyihasining Wayback Maçine xizmati köplab saytlarning turli yillardagi nusxalarini saqlaydi. Domen nomini kiritib, qaysi yillarda nusxa olinganini va sahifalar qanday körinişda bölganini köriş mumkin. Bu yerda faqat boş sahifaga emas, nusxalar orasidagi keskin özgarişlarga ham e'tibor bering. Masalan, uç yil davomida quriliş firmasining sayti bölib, keyin birdan xorijiy tildagi kazino yoki dori sotiş sahifalariga aylangan domen, ehtimol, muddati tugagaç spamçilar qöliga ötgan.
Arxivni brauzerda varaqlaş bilan birga, nusxalar röyxatini buyruq qatoridan ham oliş mumkin. Wayback'ning CDX interfeysi qaysi sanada qaysi manzil saqlanganini jadval körinişida qaytaradi:
curl "https://web.archive.org/cdx/search/cdx?url=misol.uz&output=json&limit=50"
curl "https://web.archive.org/cdx/search/cdx?url=misol.uz/*&collapse=urlkey&limit=200"
Birinçi buyruq boş sahifaning nusxalarini, ikkinçisi esa domendagi turli manzillar röyxatini beradi. Agar röyxatda /casino/, /pharmacy/ yoki tuşunarsiz tasodifiy nomli minglab sahifalar bölsa, bu domen ilgari spam yoki buzilgan sayt sifatida işlatilganining kuçli belgisidir.
Qora röyxatlar va xavfsizlik bazalarini tekşiriş
Domen spam xatlar yoki fişing uçun işlatilgan bölsa, u domen qora röyxatlariga tuşgan bölişi mumkin. Bunday röyxatlarni poçta serverlari xatlarni filtrlaşda işlatadi, şuning uçun keyinçalik bu domendan yuborilgan oddiy xatlaringiz ham spam papkaga tuşişi mumkin. Spamhaus DBL va SURBL kabi röyxatlarni DNS sörovi orqali tekşiriş mumkin:
dig +short misol.uz.dbl.spamhaus.org
dig +short misol.uz.multi.surbl.org
Javob böş bölsa, domen bu röyxatlarda yöq. 127.0.1.x yoki 127.0.0.x körinişidagi javob esa domen röyxatda ekanini bildiradi. Şuni biliş kerakki, ba'zi röyxatlar ommaviy DNS serverlar orqali kelgan sörovlarga javob bermaydi yoki xato kod qaytaradi, şuning uçun natija ğalati bölsa, röyxatning rasmiy sayti orqali qölda tekşiring. Bundan taşqari, Google Transparency Report'dagi xavfsiz köriş sahifasida domen zararli deb belgilanganmi yoki yöqligini köriş mumkin.
Qidiruv tizimlaridagi izlar
Domen nomini Google'da site:misol.uz körinişida qidiring. Domen hozir işlamasa ham, ba'zan qidiruvda uning eski sahifalari qolgan böladi. Agar natijalarda domen mavzusiga umuman aloqasi yöq sarlavhalar, masalan, xorijiy tildagi kredit, dori yoki kazino matnlari çiqsa, demak, domen yaqinda spam uçun işlatilgan. Şuningdek, domen nomini qöştirnoq içida, ya'ni "misol.uz" deb qidiring: bu boşqa saytlarda domen qanday kontekstda tilga olinganini körsatadi.
Natijalar umuman çiqmasligi har doim ham yomon belgi emas. Domen yillar davomida böş turgan bölsa, u indeksdan tabiiy ravişda çiqib ketadi. Ammo arxivda faol sayt bor bölib, qidiruvda esa birorta ham sahifa körinmasa, bu domen qidiruv tizimi tomonidan jazolangan bölişi mumkinligini anglatadi va qöşimça tekşiruvni talab qiladi.
Eski havolalar profilini körib çiqiş
Domenga boşqa saytlardan qanday havolalar kelişi uning obrösini belgilaydi. Ahrefs, Semruş, Majestic kabi pullik yoki şartli bepul SEO vositalari domenga yönaltirilgan havolalar röyxatini körsatadi. Bu yerda havolalar sonidan köra ularning sifati muhimroq. Yuzlab forumlar, izohlar va bir xil matnli kataloglardan kelgan havolalar, ayniqsa ularning matni "arzon dori" yoki "onlayn kazino" bölsa, sun'iy havola sotib oliş izlaridir.
- Havola beruvçi saytlar mavzusi domenning eski mavzusiga mos keladimi.
- Havolalar matnida spam sözlar köpmi.
- Havolalar qisqa vaqt içida keskin köpayganmi yoki yillar davomida tabiiy ösganmi.
- Havola beruvçi saytlarning özi hali işlayaptimi.
WHOIS va DNS tarixi nima aytadi
Joriy WHOIS ma'lumotlari domen qaçon röyxatdan ötgani va qaçon tugaşini körsatadi. Röyxatdan ötiş sanasi juda yangi bölsa-yu, arxivda yillar oldingi nusxalar bölsa, demak, domen bir marta böşab, qayta röyxatdan ötgan. Bu öz-özidan yomon emas, lekin eski obrö qisman yöqolgan bölişi mumkin. Buyruq qatoridan tekşiriş oddiy:
whois misol.uz
dig +short NS misol.uz
dig +short A misol.uz
dig +short MX misol.uz
NS va A yozuvlari domen hozir qayerga yönaltirilganini körsatadi. Agar domen "sotiladi" sahifasi örniga noma'lum reklama yoki yönaltiriş sahifalariga işora qilsa, avval uning hozirgi holatini aniqlang. Ba'zi pullik xizmatlar DNS yozuvlarining tarixini ham saqlaydi, bu domen qaysi hostinglarda bölganini tuşunişga yordam beradi.
Amaliy misol: xususiy klinika uçun işlatilgan domen
Samarqanddagi xususiy stomatologiya klinikasi qisqa va çiroyli domen qidirib, sotuvdagi tishshifo.uz kabi nomni topdi deylik. Sotuvçi domen "toza" ekanini aytadi. Klinika marketologi avval Wayback arxivini oçadi va 2019-2021 yillarda bu yerda haqiqatan ham boşqa şahardagi stomatologiya sayti bölganini köradi, bu yaxşi belgi. Ammo keyingi yillardagi nusxalarda sahifa xorijiy tildagi onlayn kazino reklamasiga aylangan.
Söng u site: qidiruvini qiladi va kazino sahifalarining bir qismi hali ham indeksda ekanini aniqlaydi. DBL tekşiruvi böş javob qaytaradi, ya'ni domen poçta qora röyxatida yöq. Havolalar tahlilida esa yuzlab spam kataloglardan kelgan havolalar topiladi. Klinika domenni olişdan voz keçmaydi, lekin narxni pasaytirişni söraydi va sotib olgaç, eski spam sahifalar 404 yoki 410 javob berişi, keraksiz havolalar esa Search Console orqali rad etilişi uçun vaqt ajratadi. Köp hollarda boşqa, tarixi toza nomni tanlaş osonroq böladi.
Qaçon domendan voz keçgan ma'qul
Ba'zi belgilar domenni olişdan oldin jiddiy öylab körişni talab qiladi. Agar domen hozir ham xavfsizlik bazalarida zararli deb belgilangan bölsa, qidiruvda uning nomi bilan firibgarlik haqida ogohlantirişlar çiqsa yoki havolalar profili deyarli butunlay spamdan iborat bölsa, tozalaşga ketadigan vaqt va kuç nomning çiroyliligidan qimmatga tuşadi. Biznes uçun yangi sayt oçayotgan bölsangiz, tarixsiz yangi domen köpinça xavfsizroq tanlovdir. Domen böşligini va narxini sayt.uz orqali tekşirib, toza nomni darhol röyxatdan ötkazişingiz mumkin.