Bo'shab qolgan yoki sotuvga qo'yilgan domen ko'pincha yangi emas: undan oldin kimdir sayt yuritgan, xat yuborgan, reklama qilgan bo'ladi. Bu tarix ham foyda, ham zarar keltirishi mumkin. Agar domenda ilgari foydali, tanilgan sayt bo'lgan bo'lsa, unga hali ham havolalar va tashriflar kelishi mumkin. Ammo domen spam, qimor yoki zararli dasturlar tarqatish uchun ishlatilgan bo'lsa, siz bu obro'ni ham sotib olasiz va undan qutulish uchun oylar ketadi. Shuning uchun domen tarixini to'lovdan oldin tekshirish oddiy ehtiyot chorasidir.
Wayback arxivida domenning eski ko'rinishini o'rganish
Internet Archive loyihasining Wayback Machine xizmati ko'plab saytlarning turli yillardagi nusxalarini saqlaydi. Domen nomini kiritib, qaysi yillarda nusxa olinganini va sahifalar qanday ko'rinishda bo'lganini ko'rish mumkin. Bu yerda faqat bosh sahifaga emas, nusxalar orasidagi keskin o'zgarishlarga ham e'tibor bering. Masalan, uch yil davomida qurilish firmasining sayti bo'lib, keyin birdan xorijiy tildagi kazino yoki dori sotish sahifalariga aylangan domen, ehtimol, muddati tugagach spamchilar qo'liga o'tgan.
Arxivni brauzerda varaqlash bilan birga, nusxalar ro'yxatini buyruq qatoridan ham olish mumkin. Wayback'ning CDX interfeysi qaysi sanada qaysi manzil saqlanganini jadval ko'rinishida qaytaradi:
curl "https://web.archive.org/cdx/search/cdx?url=misol.uz&output=json&limit=50"
curl "https://web.archive.org/cdx/search/cdx?url=misol.uz/*&collapse=urlkey&limit=200"Birinchi buyruq bosh sahifaning nusxalarini, ikkinchisi esa domendagi turli manzillar ro'yxatini beradi. Agar ro'yxatda /casino/, /pharmacy/ yoki tushunarsiz tasodifiy nomli minglab sahifalar bo'lsa, bu domen ilgari spam yoki buzilgan sayt sifatida ishlatilganining kuchli belgisidir.
Qora ro'yxatlar va xavfsizlik bazalarini tekshirish
Domen spam xatlar yoki fishing uchun ishlatilgan bo'lsa, u domen qora ro'yxatlariga tushgan bo'lishi mumkin. Bunday ro'yxatlarni pochta serverlari xatlarni filtrlashda ishlatadi, shuning uchun keyinchalik bu domendan yuborilgan oddiy xatlaringiz ham spam papkaga tushishi mumkin. Spamhaus DBL va SURBL kabi ro'yxatlarni DNS so'rovi orqali tekshirish mumkin:
dig +short misol.uz.dbl.spamhaus.org
dig +short misol.uz.multi.surbl.orgJavob bo'sh bo'lsa, domen bu ro'yxatlarda yo'q. 127.0.1.x yoki 127.0.0.x ko'rinishidagi javob esa domen ro'yxatda ekanini bildiradi. Shuni bilish kerakki, ba'zi ro'yxatlar ommaviy DNS serverlar orqali kelgan so'rovlarga javob bermaydi yoki xato kod qaytaradi, shuning uchun natija g'alati bo'lsa, ro'yxatning rasmiy sayti orqali qo'lda tekshiring. Bundan tashqari, Google Transparency Report'dagi xavfsiz ko'rish sahifasida domen zararli deb belgilanganmi yoki yo'qligini ko'rish mumkin.
Qidiruv tizimlaridagi izlar
Domen nomini Google'da site:misol.uz ko'rinishida qidiring. Domen hozir ishlamasa ham, ba'zan qidiruvda uning eski sahifalari qolgan bo'ladi. Agar natijalarda domen mavzusiga umuman aloqasi yo'q sarlavhalar, masalan, xorijiy tildagi kredit, dori yoki kazino matnlari chiqsa, demak, domen yaqinda spam uchun ishlatilgan. Shuningdek, domen nomini qo'shtirnoq ichida, ya'ni "misol.uz" deb qidiring: bu boshqa saytlarda domen qanday kontekstda tilga olinganini ko'rsatadi.
Natijalar umuman chiqmasligi har doim ham yomon belgi emas. Domen yillar davomida bo'sh turgan bo'lsa, u indeksdan tabiiy ravishda chiqib ketadi. Ammo arxivda faol sayt bor bo'lib, qidiruvda esa birorta ham sahifa ko'rinmasa, bu domen qidiruv tizimi tomonidan jazolangan bo'lishi mumkinligini anglatadi va qo'shimcha tekshiruvni talab qiladi.
Eski havolalar profilini ko'rib chiqish
Domenga boshqa saytlardan qanday havolalar kelishi uning obro'sini belgilaydi. Ahrefs, Semrush, Majestic kabi pullik yoki shartli bepul SEO vositalari domenga yo'naltirilgan havolalar ro'yxatini ko'rsatadi. Bu yerda havolalar sonidan ko'ra ularning sifati muhimroq. Yuzlab forumlar, izohlar va bir xil matnli kataloglardan kelgan havolalar, ayniqsa ularning matni "arzon dori" yoki "onlayn kazino" bo'lsa, sun'iy havola sotib olish izlaridir.
- Havola beruvchi saytlar mavzusi domenning eski mavzusiga mos keladimi.
- Havolalar matnida spam so'zlar ko'pmi.
- Havolalar qisqa vaqt ichida keskin ko'payganmi yoki yillar davomida tabiiy o'sganmi.
- Havola beruvchi saytlarning o'zi hali ishlayaptimi.
WHOIS va DNS tarixi nima aytadi
Joriy WHOIS ma'lumotlari domen qachon ro'yxatdan o'tgani va qachon tugashini ko'rsatadi. Ro'yxatdan o'tish sanasi juda yangi bo'lsa-yu, arxivda yillar oldingi nusxalar bo'lsa, demak, domen bir marta bo'shab, qayta ro'yxatdan o'tgan. Bu o'z-o'zidan yomon emas, lekin eski obro' qisman yo'qolgan bo'lishi mumkin. Buyruq qatoridan tekshirish oddiy:
whois misol.uz
dig +short NS misol.uz
dig +short A misol.uz
dig +short MX misol.uzNS va A yozuvlari domen hozir qayerga yo'naltirilganini ko'rsatadi. Agar domen "sotiladi" sahifasi o'rniga noma'lum reklama yoki yo'naltirish sahifalariga ishora qilsa, avval uning hozirgi holatini aniqlang. Ba'zi pullik xizmatlar DNS yozuvlarining tarixini ham saqlaydi, bu domen qaysi hostinglarda bo'lganini tushunishga yordam beradi.
Amaliy misol: xususiy klinika uchun ishlatilgan domen
Samarqanddagi xususiy stomatologiya klinikasi qisqa va chiroyli domen qidirib, sotuvdagi tishshifo.uz kabi nomni topdi deylik. Sotuvchi domen "toza" ekanini aytadi. Klinika marketologi avval Wayback arxivini ochadi va 2019-2021 yillarda bu yerda haqiqatan ham boshqa shahardagi stomatologiya sayti bo'lganini ko'radi, bu yaxshi belgi. Ammo keyingi yillardagi nusxalarda sahifa xorijiy tildagi onlayn kazino reklamasiga aylangan.
So'ng u site: qidiruvini qiladi va kazino sahifalarining bir qismi hali ham indeksda ekanini aniqlaydi. DBL tekshiruvi bo'sh javob qaytaradi, ya'ni domen pochta qora ro'yxatida yo'q. Havolalar tahlilida esa yuzlab spam kataloglardan kelgan havolalar topiladi. Klinika domenni olishdan voz kechmaydi, lekin narxni pasaytirishni so'raydi va sotib olgach, eski spam sahifalar 404 yoki 410 javob berishi, keraksiz havolalar esa Search Console orqali rad etilishi uchun vaqt ajratadi. Ko'p hollarda boshqa, tarixi toza nomni tanlash osonroq bo'ladi.
Qachon domendan voz kechgan ma'qul
Ba'zi belgilar domenni olishdan oldin jiddiy o'ylab ko'rishni talab qiladi. Agar domen hozir ham xavfsizlik bazalarida zararli deb belgilangan bo'lsa, qidiruvda uning nomi bilan firibgarlik haqida ogohlantirishlar chiqsa yoki havolalar profili deyarli butunlay spamdan iborat bo'lsa, tozalashga ketadigan vaqt va kuch nomning chiroyliligidan qimmatga tushadi. Biznes uchun yangi sayt ochayotgan bo'lsangiz, tarixsiz yangi domen ko'pincha xavfsizroq tanlovdir. Domen bo'shligini va narxini sayt.uz orqali tekshirib, toza nomni darhol ro'yxatdan o'tkazishingiz mumkin.