Sayt ikki alohida xizmatdan iborat: domen, ya'ni saytning internetdagi nomi, va hosting, ya'ni sayt fayllari va bazasi turgan server. Köpçilik ikkalasini bir joydan oladi va bu qulay. Ammo ba'zi kompaniyalar ataylab domenni bir provayderda, hostingni esa boşqasida saqlaydi. Bu yondaşuvning öz mantiği bor va u ayniqsa sayt uzoq yaşaşi kerak bölgan biznes uçun foydali bölişi mumkin. Keling, qaçon bu tanlov özini oqlaşini va qanday tuzoqlar borligini körib çiqamiz.
Domen biznesning aktivi, hosting esa almaştiriladigan xizmat
Domen nomini yillar davomida mijozlar eslab qoladi, u vizitkalarda, reklamada, poçta manzillarida yoziladi. Hostingni esa sayt ösişi bilan bir neça marta almaştiriş mumkin: kiçik virtual hostingdan VPS'ga, keyin alohida serverga. Şu sababli köp mutaxassislar domenni uzoq muddatli aktiv sifatida, hostingni esa vaqtinçalik infratuzilma sifatida körişni tavsiya qiladi. Ular alohida bölsa, hosting almaştiriş domenga heç qanday ta'sir qilmaydi.
Amalda bu şuni anglatadiki, hosting provayderi bilan kelişmovçilik çiqsa, xizmat sifati yomonlaşsa yoki narx sizga töğri kelmay qolsa, siz şunçaki yangi hosting olib, domenning DNS yozuvlarini özgartirasiz. Domenni boşqa registratorga ötkaziş, avtorizatsiya kodi kutiş yoki egalik masalalarini hal qiliş şart bölmaydi.
Egalik va kiriş nazorati
Alohida saqlaşning eng muhim afzalligi nazoratdir. Ba'zi hollarda saytni tayyorlagan veb-studiya yoki dasturçi domen va hostingni öz akkauntida röyxatdan ötkazadi. Hamkorlik tugagaç, mijoz domen aslida kimga tegişli ekanini bilmay qoladi. Domen kompaniyaning öz akkauntida, kompaniya nomiga röyxatdan ötgan bölsa, hosting kimda bölişidan qat'i nazar, nomni boşqariş huquqi sizda qoladi.
Şu bilan birga, ikki xil akkaunt ikki xil xavfsizlik nuqtasi demakdir. Domen akkauntiga kuçli, takrorlanmaydigan parol qöying, imkon bölsa ikki bosqiçli tasdiqlaşni yoqing va akkauntga boğlangan poçta manzili hosting serverida emas, işonçli alohida poçtada bölsin. Aks holda hosting öçib qolganda parolni tiklaş xatiga ham kira olmaysiz.
DNS'ni qayerda boşqariş kerak
Domen va hosting alohida bölganda ikki xil sxema bor. Birinçisida domen NS yozuvlari hosting provayderining DNS serverlariga yönaltiriladi va barça yozuvlar hosting panelida boşqariladi. Ikkinçisida DNS domen provayderida qoladi va siz faqat A, MX, TXT yozuvlarini qölda hosting manzillariga yönaltirasiz. Ikkinçi sxema hosting almaştirişni ança tezlaştiradi, çunki NS özgarişini kutiş örniga bitta A yozuvini almaştirasiz.
; DNS domen provayderida, hosting boshqa joyda
misol.uz. 3600 IN A 203.0.113.10
www.misol.uz. 3600 IN CNAME misol.uz.
misol.uz. 3600 IN MX 10 mail.misol.uz.
mail.misol.uz. 3600 IN A 203.0.113.10
misol.uz. 3600 IN TXT "v=spf1 a mx ~all"
Hozirgi holatni tekşiriş uçun quyidagi buyruqlar yetarli:
dig +short NS misol.uz
dig +short A misol.uz
dig +short MX misol.uz
Agar domeningiz sayt.uz'da bölsa, NS serverlarni özgartiriş ham, DNS yozuvlarini qölda qöşiş ham kabinetdagi domen sahifasidan amalga oşiriladi.
Hostingni uzilişsiz almaştiriş tartibi
Alohida saqlaşning afzalligi köçiş paytida yaqqol körinadi. Töğri tartib bilan sayt mijozlar uçun deyarli töxtamasdan yangi serverga ötadi:
- Köçişdan bir-ikki kun oldin A yozuvining TTL qiymatini, masalan, 300 soniyaga tuşiring, şunda özgariş tezroq tarqaladi.
- Yangi hostingda saytni va bazani töliq nusxalab, işlaşini tekşiring.
- Yangi serverni domen özgarmasdan oldin sinab köring: kompyuterning
hostsfaylida domenni yangi IP'ga vaqtinça boğlang. - A yozuvini yangi IP'ga almaştiring va bir neça soat davomida ikki server ham işlab tursin.
- Hammasi barqaror bölgaç, TTL'ni qayta oşiring va eski hostingni öçiring.
# yangi serverni DNS o'zgarmasdan oldin sinash
curl -I --resolve misol.uz:443:203.0.113.20 https://misol.uz/
# o'zgarish tarqalganini tekshirish
dig +short A misol.uz @8.8.8.8
Yangi serverda SSL sertifikati odatda domen yangi IP'ga yönalgandan keyin çiqariladi, şuning uçun bu bosqiçni ham rejaga kiriting. Poçta ham hosting serverida bölsa, MX yozuvlari va qutilarni köçirişni alohida rejalaştiring, aks holda köçiş kuni xatlar yöqolişi mumkin.
Amaliy misol: Toşkentdagi logistika kompaniyasi
Toşkentdagi örta logistika kompaniyasi saytini dastlab taniş dasturçi öz hostingida, domenni ham öz akkauntida röyxatdan ötkazgan holda yuritgan deylik. Dasturçi boşqa işga ötib ketgaç, kompaniya saytni yangilay olmay qoldi va domen tugaş muddati yaqinlaşayotgani haqidagi xatlar dasturçining poçtasiga ketardi. Uzoq yozişmalardan keyin domen kompaniya nomiga ötkazildi.
Şundan keyin kompaniya qoidani özgartirdi: domen kompaniyaning öz akkauntida, avtomatik uzaytiriş yoqilgan holda turadi, hosting esa xizmat körsatuvçi dasturçi bilan kelişuv asosida tanlanadi. Ikki yildan keyin sayt kattalaşib, VPS'ga köçirilganda faqat A yozuvi özgartirildi va mijozlar heç qanday uzilişni sezmadi.
Alohida saqlaşning kamçiliklari
Bu yondaşuv bepul emas: ikki xil hisob, ikki xil tölov muddati va ikki xil texnik yordam bilan işlaş kerak. Eng köp uçraydigan xato bitta xizmatning muddatini ötkazib yuborişdir. Hosting tölangan, lekin domen tugab qolsa, sayt baribir oçilmaydi. Muammo çiqqanda esa ikki provayder bir-biriga işora qilişi mumkin: hosting "DNS'ni tekşiring" deydi, domen provayderi esa "server javob bermayapti" deydi. Şuning uçun DNS'ning asoslarini tuşunadigan odam jamoada bölişi foydali.
- Domen uçun avtomatik uzaytirişni yoqing va balansni kuzatib boring.
- Ikkala akkauntning ham kiriş ma'lumotlarini kompaniyada xavfsiz saqlang.
- DNS yozuvlari röyxatini hujjat sifatida yozib qöying.
Kiçik sayt uçun bu murakkablik ortiqça bölişi mumkin va unda hamma narsani bir joyda saqlaş qulayroqdir. Ammo sayt biznes uçun muhim bölsa va kelajakda infratuzilma özgarişi kutilsa, domenni öz nazoratingizda alohida uşlab turiş uzoq muddatda özini oqlaydi.