Korporativ poçta işga tuşirilgandan keyin eng köp eşitiladigan şikoyat: «Men xat yuboraman, lekin bizga kelgan xatlar yetib kelmayapti». Bunday holatda aybdor deyarli har doim MX yozuvi böladi. MX (Mail Exçanger) yozuvi boşqa poçta serverlariga sizning domeningiz uçun xatlarni qaysi serverga topşiriş kerakligini aytadi. Agar bu yozuv notöğri bölsa, yuboruvçi server xatni boşqa joyga olib boradi yoki umuman manzil topa olmay, ma'lum vaqt urinib körgaç, uni qaytarib yuboradi. Quyida amaliyotda eng köp uçraydigan oltita sababni va ularni qanday tekşirişni körib çiqamiz.
Avval joriy holatni körib oling
Har qanday tuzatişdan oldin domeningizning MX yozuvlari hozir dunyoga qanday körinişini bilib oliş kerak. Buning uçun dig yoki Windows'dagi nslookup yetarli. Natijada har bir MX yozuvining ustuvorlik raqami va poçta serveri nomi çiqadi. Raqam qançalik kiçik bölsa, server şunçalik ustuvor hisoblanadi va yuboruvçilar xatni birinçi navbatda unga topşirişga harakat qiladi.
dig misol-mebel.uz MX +short
10 mail.misol-mebel.uz.
dig mail.misol-mebel.uz A +short
203.0.113.25
nslookup -type=mx misol-mebel.uz
1-sabab: MX IP manzilga körsatilgan
MX yozuvining qiymati IP manzil emas, balki xost nomi bölişi şart. Köpçilik panelga töğridan-töğri server IP manzilini yozadi, çunki A yozuvida şunday qilingan. Ba'zi DNS panellari buni qabul qilib yuboradi, lekin standart böyiça MX nomga işora qilişi kerak va köp poçta serverlari bunday yozuvni yaroqsiz deb hisoblaydi. Töğri usul — avval mail.misol-mebel.uz uçun A yozuvi yaratiş, söng MX yozuvida aynan şu nomni körsatiş.
2-sabab: MX körsatgan nomning A yozuvi yöq yoki u CNAME
MX töğri nomga işora qilişi mumkin, lekin öşa nomning özi heç qayerga olib bormasa, xat yetkazilmaydi. Masalan, MX mail.misol-mebel.uz deb turibdi, lekin bu subdomen uçun A yozuvi öçirib yuborilgan yoki eski serverning IP manzilini körsatib qolgan. Bundan taşqari, standartlar MX nişoni CNAME bölişiga ruxsat bermaydi. Köp serverlar baribir CNAME'ni kuzatib boradi, ammo bunga tayaniş xavfli, şuning uçun MX körsatgan nom töğridan-töğri A (va kerak bölsa AAAA) yozuviga ega bölişi kerak.
3-sabab: eski MX yozuvlari öçirilmagan
Poçta xizmatini almaştirganda yangi MX qöşiladi, lekin eskisi unutiladi. Natijada zonada ikkita yoki undan köp MX yozuvi turadi va ularning ustuvorligi aralaşib ketadi. Agar eski serverning raqami kiçikroq bölsa, xatlarning katta qismi öşa yerga boradi, u yerda esa qutilar allaqaçon öçirilgan yoki heç kim tekşirmaydi. Eng çalkaş holat — ikkala yozuvning raqami bir xil bölişi: bunda xatlar tasodifiy taqsimlanadi va xodimlar «ba'zi xatlar keladi, ba'zilari yöq» deb şikoyat qiladi.
4-sabab: yozuv notöğri nomga yoki nuqtasiz qöşilgan
MX yozuvi domenning öziga, ya'ni panellarda odatda @ belgisi bilan körsatiladigan ildiz nomga qöşilişi kerak. Köpinça u adaşib mail yoki www nomiga qöşiladi va natijada info@misol-mebel.uz manzili uçun heç qanday MX bölmaydi. Zona faylini qölda tahrir qilganda yana bir klassik xato bor: oxirida nuqtasiz yozilgan nomga zona nomi avtomatik qöşiladi.
; noto'g'ri: mail.misol-mebel.uz.misol-mebel.uz ga aylanadi
@ IN MX 10 mail.misol-mebel.uz
; to'g'ri: oxirida nuqta bor
@ IN MX 10 mail.misol-mebel.uz.
5-sabab: yozuv avtoritativ bölmagan joyda özgartirilgan
Domen DNS'ini faqat nom serverlari körsatilgan joyda boşqariş mumkin. Agar domenning NS yozuvlari, masalan, Cloudflare'ga körsatilgan bölsa-yu, siz MX'ni hosting panelida özgartirsangiz, bu özgariş heç kimga körinmaydi. Bu ayniqsa sayt va poçta turli joylarda bölganda tez-tez uçraydi. Tekşiriş oson: avval domenning NS serverlarini aniqlang, keyin MX'ni töğridan-töğri öşa serverdan sörang.
dig misol-mebel.uz NS +short
dig @ns1.misol-dns.uz misol-mebel.uz MX +short
6-sabab: DNS töğri, lekin poçta serveri domenni qabul qilmaydi
Ba'zan MX mukammal sozlangan, ammo xatlar baribir qaytadi. Bunda muammo DNS'da emas, poçta serverining özida: domen serverda mahalliy domen sifatida qöşilmagan, kerakli quti yaratilmagan yoki quti hajmi tölgan. Yuboruvçiga qaytgan xatdagi xato matni bu yerda eng foydali manba: «User unknown» qutining yöqligini, «Relay access denied» domen serverda yöqligini, «Mailbox full» esa joy tugaganini bildiradi. Serverning 25-portda javob berayotganini ham tekşirib köriş kerak.
nc -vz mail.misol-mebel.uz 25
telnet mail.misol-mebel.uz 25
Misol: mebel dökoni poçtani köçirgandan keyin
Toşkentdagi mebel dökoni saytini bir joyda qoldirib, poçtani alohida korporativ xizmatga ötkazdi. Yangi MX yozuvi qöşildi, lekin sotuv bölimi buyurtma xatlarining yarmi kelmayotganini aytdi. dig MX ikkita yozuvni körsatdi: yangi server 10 ustuvorlik bilan va eski hosting serveri ham 10 bilan. Xatlar ikki server örtasida tasodifan bölinayotgan edi, eski serverdagi qutilarni esa heç kim oçmasdi. Eski MX öçirilgandan va TTL muddati ötgandan keyin barça xatlar yangi serverga kela boşladi, eski qutidagi xatlar esa qölda köçirildi.
Özgartirişdan keyin nimani kutiş kerak
MX yozuvi özgargandan keyin yuboruvçi serverlar uni darhol körmasligi mumkin, çunki eski javob TTL muddati davomida keşda turadi. Şuning uçun poçta köçirişni rejalaştirayotganda bir kun oldin MX'ning TTL qiymatini kiçraytirib qöyiş foydali. Yaxşi xabar şundaki, vaqtinça yetkazib bölmagan xatlar odatda darhol yöqolmaydi: yuboruvçi serverlar ularni navbatda uşlab, bir neça soat yoki kun davomida qayta urinib köradi. Domen va poçta sayt.uz'da bölsa, MX va unga boğliq A yozuvlarini kabinetdagi DNS bölimida bir joyda körib, soliştirib çiqişingiz mumkin.