⏰
blog.cat.ssl

ERR_CERT_DATE_INVALID: kompyuter soati notöğrimi yoki sertifikat muddati ötganmi

20.11.2026
← Barça maqolalar

Brauzer NET::ERR_CERT_DATE_INVALID xatosini körsatganda u bitta oddiy narsani aytmoqda: sertifikatning amal qiliş muddati bilan qurilmadagi joriy sana bir-biriga töğri kelmayapti. Har bir SSL sertifikatda ikki sana bor, "dan" (notBefore) va "gaça" (notAfter). Brauzer kompyuter yoki telefon soatiga qarab, hozirgi vaqt şu oraliqda ekanini tekşiradi. Muammo şundaki, bu tekşiruvning ikki tomoni bor va xato qaysi tomonda ekanini birinçi navbatda aniqlaş kerak, aks holda serverda keraksiz özgartirişlar qilib, vaqtni behuda sarflaş mumkin.

Xato kimda: saytdami yoki qurilmadami

Eng tez usul saytni boşqa qurilmadan oçib körişdir. Agar sayt telefoningizda mobil internet orqali normal oçilsa, ofisdagi bitta kompyuterda esa xato çiqsa, deyarli aniq aytiş mumkinki, muammo öşa kompyuterning soatida. Aksinça, xato hamma qurilmada, turli tarmoqlarda bir xil çiqsa, demak sertifikat muddati haqiqatan tugagan yoki serverda eski sertifikat qolib ketgan.

Yana bir belgi: soat notöğri bölganda xato odatda bitta sayt bilan çeklanmaydi. Foydalanuvçi Google, bank sayti va poçtasini ham oça olmaydi, çunki ularning barçasi HTTPS işlatadi. Agar faqat bitta saytda muammo bölsa va boşqa saytlar işlasa, sabab sertifikatning özida böliş ehtimoli katta.

Qurilma soati qaçon notöğri bölib qoladi

Kompyuter soati bir neça soniya yoki daqiqa adaşsa, bu xato çiqmaydi. Muammo sana kunlar, oylar yoki yillar bilan farq qilganda paydo böladi. Bunga köpinça quyidagilar sabab böladi:

Windows'da buni "Parametrlar" bölimidagi "Vaqt va til" sahifasida "Vaqtni avtomatik örnatiş"ni yoqib tuzatiş mumkin. Buyruq satridan administrator sifatida sinxronlaşni majburan işga tuşiriş ham mumkin:

w32tm /resync

Linux kompyuterlarda va serverlarda vaqt holatini timedatectl körsatadi, sinxronlaşni esa quyidagiça yoqiş mumkin:

timedatectl
sudo timedatectl set-ntp true

Android va iPhone'da sana va vaqt sozlamalarida "Avtomatik" yoki "Tarmoq vaqtidan foydalaniş" bandini yoqiş kifoya.

Misol: maktab kompyuter xonasi

Samarqanddagi maktabning informatika xonasida yigirmata eski kompyuter bor. Yozgi ta'tildan keyin öquvçilar birorta saytni oça olmay qolişdi: hammasida ERR_CERT_DATE_INVALID. Öqituvçi avval internet provayderini aybladi, lekin xuddi şu tarmoqqa ulangan telefonlarda saytlar oçilayotgan edi. Kompyuterlardagi sanaga qaralganda ular bir neça yil oldingi sanani körsatayotgani ma'lum böldi. Kompyuterlar yoz böyi elektrdan uzilgan, CMOS batareyalari esa allaqaçon ötirib qolgan edi. Batareyalar almaştirildi, avtomatik vaqt sinxronlaş yoqildi va muammo butunlay yöqoldi. Bu holatda saytlar egalariga yoziş yoki serverda biror narsa özgartirişning heç qanday foydasi bölmas edi.

Sertifikat muddatini özingiz tekşiriş

Agar xato hamma joyda çiqayotgan bölsa, serverdan kelayotgan sertifikatning sanalarini köriş kerak. Brauzerda qulf belgisi orqali sertifikat tafsilotlarini oçib, "Amal qiliş muddati" bandiga qaraş mumkin. Terminaldan esa bu bitta buyruq bilan bajariladi:

openssl s_client -connect example.uz:443 -servername example.uz </dev/null 2>/dev/null \
  | openssl x509 -noout -dates -issuer

Natijada notBefore va notAfter qatorlari çiqadi. Agar notAfter ötib ketgan bölsa, sertifikat haqiqatan eskirgan. Agar sanalar töğri körinsa-yu, ba'zi foydalanuvçilarda xato çiqsa, bu yana öşa foydalanuvçilarning qurilma soatiga işora qiladi. Şuningdek, server bir neçta IP'da işlasa, har biri alohida tekşirilişi kerak, çunki biri yangilangan, boşqasi eski sertifikat bilan qolgan bölişi mumkin.

Let's Encrypt avtomatik yangilanmay qolsa

Let's Encrypt sertifikatlari qisqa muddatga beriladi va avtomatik yangilanişga möljallangan. Odatda bu jarayon sezilmaydi, lekin ba'zi özgarişlardan keyin yangilaş jimgina işlamay qolişi mumkin. Eng köp uçraydigan holat, domenning A yozuvi yoki NS serverlari boşqa joyga özgartirilganida: Let's Encrypt domen egaligini tekşiriş uçun sörov yuboradi, javob esa boşqa serverdan keladi. Yana bir sabab, sayt sozlamalarida /.well-known/acme-challenge/ manzilini bloklaydigan yoki boşqa domenga yönaltiradigan qoida qöşilgan bölişi.

Masalan, Toşkentdagi kiçik onlayn dökon misol.uz egasi dizaynerning maslahati bilan domen A yozuvini sinov uçun boşqa serverga qaratdi, keyin esa uni qaytarişni unutdi. Bir neça hafta ötib asosiy sayt sertifikati yangilana olmay, muddati tugadi va xaridorlar ERR_CERT_DATE_INVALID köra boşladi. DNS yozuvi töğrilangaç, sertifikat hosting panelida qayta çiqarildi va sayt odatdagidek işlay boşladi.

sayt.uz hostingida Let's Encrypt sertifikatlari avtomatik yangilanadi, ammo bu domen hosting serveriga qaragan bölişini talab qiladi. Agar sertifikat muddati tugagan bölsa, avval sayt.uz kabinetidagi DNS va NS sozlamalarini tekşiring, söng sertifikatni hosting paneli orqali qayta çiqaring yoki texnik yordamga murojaat qiling.

Oraliq sertifikat va eski tizimlar

Ba'zan saytning öz sertifikati yaroqli bölsa ham, xato zanjirdagi oraliq yoki ildiz sertifikat bilan boğliq böladi. Juda eski operatsion tizimlar yangilanmagan işonçli ildizlar röyxatiga ega, şuning uçun ular ba'zi sertifikatlarni muddati ötgan yoki noma'lum deb hisoblaşi mumkin. Bunday holatda yeçim qurilma yoki brauzerni yangilaşda. Server tomonida esa töliq zanjir (fullçain) berilayotganiga işonç hosil qiliş kerak, çunki faqat sayt sertifikatini berib, oraliq sertifikatni qoldirib ketiş ham turli qurilmalarda turliça xatolarga olib keladi.

Öxşaş maqolalar

📧 mail.domen.uz uçun SSL: Outlook sertifikat ogohlantirişini qanday yöqotiş ⏳ Let's Encrypt limitlari: "too many certificates" xatosi va uni hal qiliş 📜 Certificate Transparency: SSL sertifikatlarning oçiq jurnali qanday işlaydi 🏢 Içki (intranet) saytlar uçun SSL: ofis tizimlarini qanday himoyalaş
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English