HSTS (HTTP Strict Transport Security) sayt brauzerga yuboradigan bitta sarlavha, lekin uning ta'siri juda kuçli. Brauzer bu sarlavhani bir marta olgaç, belgilangan muddat davomida saytni faqat HTTPS orqali oçadi: foydalanuvçi http:// yozsa ham, havola eski bölsa ham, sörov serverga yetib bormasdan oldin brauzerning özida HTTPS'ga almaştiriladi. Bu oddiy 301 yönaltirişdan xavfsizroq, çunki birinçi şifrlanmagan sörovni ham yöq qiladi. Ammo aynan şu kuç HSTS'ni ehtiyotsiz yoqilganda xavfli qiladi: xato sozlamani serverda tuzatiş bilan brauzer xotirasidagi qarorni darhol özgartirib bölmaydi.
HSTS nima beradi
Oddiy yönaltirişda foydalanuvçining birinçi sörovi baribir oçiq HTTP orqali ketadi. Ommaviy Wi-Fi kabi işonçsiz tarmoqda hujumçi şu birinçi sörovni uşlab qolib, foydalanuvçini HTTPS'ga ötkazmasdan soxta sahifaga olib ketişi mumkin. HSTS bu oynani yopadi: brauzer saytni eslab qoladi va HTTP'ga umuman murojaat qilmaydi. Bundan taşqari, HSTS yoqilgan saytda sertifikat xatosi çiqsa, brauzer "baribir davom etiş" tugmasini körsatmaydi, ya'ni foydalanuvçi ogohlantirişni e'tiborsiz qoldira olmaydi.
Sarlavha quyidagiça körinadi va uçta qismdan iborat bölişi mumkin:
Strict-Transport-Security: max-age=31536000; includeSubDomains; preload
- max-age brauzer qoidani neça soniya eslab qolişini belgilaydi. 31536000 bir yilga teng.
- includeSubDomains qoidani domenning barça subdomenlariga ham tatbiq etadi.
- preload domenni brauzerlarga oldindan kiritilgan röyxatga qöşiş istagini bildiradi.
Birinçi xavf: qaytarib bölmaydigan xotira
Brauzer HSTS qoidasini max-age tugagunça saqlaydi. Agar siz bir yillik qiymat bilan HSTS yoqsangiz va keyinroq SSL bilan muammo çiqsa, masalan sertifikat yangilanmay qolsa yoki domen vaqtinça SSL'siz serverga köçirilsa, saytga ilgari kirgan barça foydalanuvçilar uni oça olmaydi. Ular uçun HTTP varianti mavjud emas va sertifikat xatosini çetlab ötiş tugmasi ham yöq. Serverdan sarlavhani olib taşlaş ham darhol yordam bermaydi, çunki brauzer yangi javobni faqat HTTPS orqali muvaffaqiyatli ulanganda oladi.
Brauzer qoidani bekor qilişi uçun sayt HTTPS orqali max-age=0 bilan javob berişi kerak. Şuning uçun HSTS yoqilgan saytda SSL'ning doimiy işlaşi majburiy şartga aylanadi.
Ikkinçi xavf: includeSubDomains va unutilgan subdomenlar
Köpçilik muammolar aynan includeSubDomains bilan boğliq. Asosiy sayt HTTPS'da mukammal işlaşi mumkin, lekin domen ostida yillar davomida yiğilgan boşqa nomlar ham bor: eski test sayti, içki hisobot tizimi, ofisdagi qurilmaning veb-paneli yoki faqat HTTP'da işlaydigan qandaydir xizmat. HSTS barça subdomenlarga tatbiq etilgaç, brauzer ularni ham faqat HTTPS orqali oçmoqçi böladi va sertifikati bölmagan subdomenlar foydalanuvçilar uçun işlamay qoladi.
Misol: kollejning içki jurnali
Buxorodagi kollej misol.uz saytining xavfsizlik bahosini oşiriş uçun internetdagi maslahatga köra HSTS sarlavhasini bir yillik muddat va includeSubDomains bilan qöşdi. Asosiy sayt töğri işladi. Ertasi kuni esa öqituvçilar jurnal.misol.uz manzilidagi elektron jurnalga kira olmay qolişdi. Bu jurnal kollej içidagi eski serverda işlardi va unda SSL umuman yöq edi. Asosiy saytni oçgan har bir öqituvçining brauzeri subdomen uçun ham faqat HTTPS'ni talab qila boşladi.
Sarlavhani serverdan olib taşlaş yetarli bölmadi, çunki brauzerlar qoidani allaqaçon eslab qolgan edi. Muammo jurnal serveriga ham SSL örnatiş bilan hal böldi. Agar boşidan qisqa max-age bilan sinab körilganida, bu holat bir neça daqiqada öz-özidan ötib ketgan bölardi.
Uçinçi xavf: preload röyxati
preload belgisi va brauzerlarning preload röyxatiga kiritiş eng kuçli, lekin eng orqaga qaytariş qiyin bölgan bosqiç. Röyxatdagi domen brauzerning öziga yozib qöyiladi va foydalanuvçi saytga bir marta ham kirmagan bölsa ham faqat HTTPS bilan oçiladi. Röyxatga qöşiş uçun odatda uzoq max-age, includeSubDomains va barça subdomenlarning HTTPS'da işlaşi talab qilinadi. Röyxatdan çiqariş esa mumkin bölsa-da, yangi brauzer versiyalari tarqalgunça uzoq vaqt oladi. Aniq talablar va muddatlarni preload xizmatining rasmiy sahifasida tekşiriş kerak. Kiçik biznes yoki oddiy korporativ sayt uçun preload odatda şart emas.
Bosqiçma-bosqiç xavfsiz yoqiş
- Asosiy sayt va www varianti HTTPS'da barqaror işlaşiga, sertifikat avtomatik yangilanişiga işonç hosil qiling.
- Domen ostidagi barça subdomenlar röyxatini tuzing va har biri HTTPS'da oçilişini tekşiring.
- Avval
includeSubDomains'siz va qisqa muddat bilan boşlang, masalanmax-age=300. - Bir neça kun muammo bölmasa, muddatni bir kunga, keyin bir haftaga, oxirida bir yilga oşiring.
includeSubDomains'ni faqat barça subdomenlar tayyor bölgandan keyin qöşing.
Nginx'da sarlavha quyidagiça qöşiladi. U faqat HTTPS bloki içida bölişi kerak:
add_header Strict-Transport-Security "max-age=300" always;
Apaçe'da, mod_headers moduli yoqilgan bölsa, xuddi şu işni .htaccess yoki sayt konfiguratsiyasi bajaradi:
Header always set Strict-Transport-Security "max-age=300"
Natijani tekşiriş uçun:
curl -sI https://example.uz | grep -i strict-transport
Sinov paytida öz brauzeringizdagi qoidani tozalaş kerak bölsa, Çrome'da chrome://net-internals/#hsts sahifasidagi "Delete domain security policies" bölimidan foydalaniş mumkin. Bu faqat sizning brauzeringizga ta'sir qiladi, mijozlaringiznikiga emas.
sayt.uz hostingida Let's Encrypt sertifikatlari avtomatik yangilanadi, bu HSTS uçun muhim asos. Şunday bölsa ham, HSTS'ni yoqişdan oldin barça subdomenlaringiz va ularning DNS yozuvlarini sayt.uz kabinetida közdan keçirib çiqing: unutilgan bitta subdomen butun rejani buzişi mumkin.