Köpçilik uçun example.uz va www.example.uz bir xil sayt, lekin brauzer va SSL nuqtai nazaridan bular ikki alohida nom. Agar sertifikat faqat bittasi uçun çiqarilgan bölsa, ikkinçisini oçgan foydalanuvçi nom mos kelmasligi haqidagi xatoni köradi. Bu xato ayniqsa çalğituvçi, çunki sayt egasi odatda özi har kuni yozadigan variantni tekşiradi va hammasi işlayotganday tuyuladi. Mijozlar esa reklamadagi, vizitkadagi yoki eski havoladagi boşqa variant orqali kirib, ogohlantirişga duç keladi.
Bitta sertifikat, ikki nom
Zamonaviy SSL sertifikatlarida Subject Alternative Name (SAN) degan röyxat bor va unga bir neçta domen nomi yozilişi mumkin. Şu sababli www va www'siz variant uçun ikki alohida sertifikat oliş şart emas: bitta sertifikatning SAN röyxatida ikkala nom bölsa yetarli. Let's Encrypt bunday sertifikatlarni bepul beradi va köpçilik hosting panellarida sertifikat çiqarişda "www alias'ni ham qöşiş" degan belgi böladi. Uni yoqiş ikkinçi nomni avtomatik ravişda röyxatga kiritadi.
Wildcard sertifikat *.example.uz haqida köp notöğri tasavvur bor. U www.example.uz ni qamraydi, lekin yulduzçasiz example.uz ni qamramaydi. Şuning uçun wildcard işlatilsa ham asosiy domen SAN'ga alohida qöşilişi kerak. Bundan taşqari Let's Encrypt wildcard sertifikatni faqat DNS orqali tekşiruv bilan beradi, oddiy sayt uçun esa ikki nomli oddiy sertifikat ança sodda yöl.
Avval DNS tayyor bölişi kerak
Let's Encrypt sertifikat berişdan oldin har bir nom uçun domen sizga tegişli ekanini tekşiradi. Odatiy usulda u http://example.uz/.well-known/acme-challenge/... va xuddi şunday www manziliga sörov yuboradi. Agar www uçun DNS yozuvi umuman bölmasa yoki boşqa serverga qaragan bölsa, butun sertifikat çiqarilmaydi yoki faqat bitta nom bilan çiqadi. Şuning uçun avval ikkala nom ham hosting serveringizga qaratilganini tekşiring:
dig +short example.uz A
dig +short www.example.uz
Ikkinçi buyruq www CNAME bölsa avval nomni, söng IP'ni körsatadi. Natijada ikkalasi ham bir xil server IP'siga olib kelişi kerak. DNS yozuvlarini sayt.uz kabinetida domen sahifasidan qöşiş yoki tahrirlaş mumkin: @ uçun A yozuv va www uçun asosiy domenga qaragan CNAME yoki öşa IP bilan A yozuv odatiy tanlov hisoblanadi.
Öz serveringizda certbot bilan
Agar sayt VPS'da Nginx bilan işlasa, ikkala nomni bitta buyruqda körsatiş kifoya. certbot bitta sertifikat çiqaradi va uning SAN röyxatiga ikkala nomni ham kiritadi:
sudo certbot --nginx -d example.uz -d www.example.uz
Agar sertifikat ilgari faqat bitta nom bilan çiqarilgan bölsa, xuddi şu buyruqni yangi nom bilan qayta işga tuşiriş va certbot sertifikatni kengaytirişni söraganda rozilik beriş mumkin. Natijani tekşiriş uçun:
sudo certbot certificates
Çiqişdagi Domains: qatorida ikkala nom ham körinişi kerak.
Asosiy manzilni tanlang va ikkinçisini yönaltiring
Ikkala nom ham sertifikatda bölişi yetarli emas, bitta saytning ikki manzilda bir xil oçilişi qidiruv tizimlari uçun ham noqulay. Bittasini asosiy (kanonik) manzil sifatida tanlab, ikkinçisini unga doimiy 301 yönaltiriş bilan boğlaş kerak. Qaysi birini tanlaş muhim emas, muhimi tanlovga izçil amal qiliş: saytdagi havolalar, sitemap, reklama va ijtimoiy tarmoqlardagi manzil bir xil bölsin.
Şuni yodda tuting: https://www.example.uz dan yönaltiriş işlaşi uçun brauzer avval şu nom bilan xavfsiz ulanişi kerak. Ya'ni yönaltiriladigan nom ham sertifikatda bölişi şart. Aks holda foydalanuvçi yönaltirişgaça yetib bormay, xatoni köradi. Nginx'da www'dan www'sizga yönaltiriş quyidagiça yoziladi:
server {
listen 443 ssl;
server_name www.example.uz;
ssl_certificate /etc/letsencrypt/live/example.uz/fullchain.pem;
ssl_certificate_key /etc/letsencrypt/live/example.uz/privkey.pem;
return 301 https://example.uz$request_uri;
}
Apaçe işlatiladigan umumiy hostingda xuddi şu işni .htaccess fayli bajaradi:
RewriteEngine On
RewriteCond %{HTTP_HOST} ^www\.example\.uz$ [NC]
RewriteRule ^(.*)$ https://example.uz/$1 [R=301,L]
Misol: mebel dökonining vizitkasi
Toşkentdagi mebel dökoni misol.uz saytini oçdi va sertifikatni faqat www'siz nom bilan çiqardi. Bir oy ötib bosmaxonadan yangi vizitkalar keldi, ularda esa manzil www.misol.uz deb yozilgan edi. Vizitka orqali kirgan mijozlar xavfsizlik ogohlantirişini körib, dökonga telefon qilib "saytingiz buzilganmi" deb söray boşlaşdi. Sertifikat www alias bilan qayta çiqarildi va .htaccess orqali www'dan asosiy manzilga 301 yönaltiriş qöşildi. Şundan keyin vizitkadagi manzil ham, reklamadagi manzil ham bitta xavfsiz sahifaga olib keladigan böldi.
Sozlaşdan keyin tekşiriş
Barça tört variantni sinab köriş yaxşi odat: http:// va https://, www bilan va www'siz. Har biri oxir-oqibat bitta asosiy HTTPS manzilga, ortiqça zanjirsiz olib kelişi kerak. Buni curl bilan tez tekşiriş mumkin:
curl -sI http://www.example.uz | grep -i location
curl -sI https://www.example.uz | grep -i location
sayt.uz hostingida Let's Encrypt sertifikati bepul beriladi va avtomatik yangilanadi, şuning uçun www alias bir marta töğri qöşilsa, keyingi yangilanişlarda ham ikkala nom saqlanib qoladi. Yangi subdomen qöşsangiz, uni ham sertifikatga kiritişni unutmang.