🎓
Domen

edu.uz domen: ta'lim muassasalari uçun tartib va sayt tuzilişi

13.11.2026
← Barça maqolalar

Ota-onalar, abituriyentlar va öquvçilar ta'lim muassasasining saytiga turli maqsadlarda kiradi: qabul şartlarini biliş, dars jadvalini köriş, onlayn darslarga ulaniş yoki natijalarni tekşiriş. Bunday sayt işonçli bölişi va uni soxta sahifalardan oson ajratiş mumkin bölişi kerak. edu.uz zonasi aynan ta'lim sohasi uçun ajratilgan ikkinçi darajali zona bölib, manzil oxiridagi bu qöşimça foydalanuvçiga saytning ta'lim muassasasiga tegişli ekanini bildiradi.

Kim edu.uz domenidan foydalanişi mumkin

Umumiy qoidaga köra bu zona belgilangan tartibda faoliyat yuritayotgan ta'lim muassasalari uçun möljallangan: maktablar, kollejlar, texnikumlar, oliy ta'lim muassasalari va ularga öxşaş taşkilotlar. Nodavlat ta'lim taşkilotlari va öquv markazlari uçun şartlar farq qilişi mumkin, masalan tegişli litsenziya yoki ruxsatnoma talab qilinişi. Aniq mezonlar .uz zonasini boşqaruvçi taşkilotning amaldagi qoidalari bilan belgilanadi, şuning uçun ariza berişdan oldin zona ma'murining rasmiy saytidagi joriy tartibni öqib çiqing. Agar muassasangiz talablarga mos kelmasa, oddiy .uz domeni ham yaxşi tanlov, faqat bu holda muassasaning rasmiy maqomini saytda aniq körsatiş kerak.

Arizadan oldin hal qilinadigan savollar

Hujjatlar röyxati qoidalarga boğliq, ammo quyidagi masalalarni oldindan hal qiliş jarayonni tezlaştiradi va keyingi muammolarning oldini oladi:

Ta'lim muassasalarida eng köp uçraydigan xato — domen va hostingni faol öqituvçi yoki taşqi dasturçi öz nomiga rasmiylaştirib qöyişi. Bir neça yildan keyin bu odam ketadi va muassasa öz saytini boşqara olmay qoladi. Domen har doim muassasa nomida, kiriş ma'lumotlari esa ma'muriyat qölida bölişi kerak.

Sayt tuzilişi: subdomenlar bilan işlaş

Zamonaviy ta'lim muassasasi bitta sahifali sayt bilan çeklanmaydi. Asosiy saytdan taşqari öquv boşqaruv tizimi, poçta, ba'zan esa qabul komissiyasi uçun alohida portal kerak böladi. Ularni bitta domen ostida subdomenlarga ajratiş qulay, çunki har biri alohida serverda yoki alohida dasturda işlaşi mumkin, foydalanuvçi esa barçasining bitta muassasaga tegişli ekanini köradi. Quyida faraziy misol.edu.uz uçun DNS zonasining namunasi keltirilgan:

misol.edu.uz.        A      203.0.113.20
www.misol.edu.uz.    CNAME  misol.edu.uz.
lms.misol.edu.uz.    A      203.0.113.30
qabul.misol.edu.uz.  A      203.0.113.20
misol.edu.uz.        MX     10 mail.misol.edu.uz.
mail.misol.edu.uz.   A      203.0.113.40
misol.edu.uz.        TXT    "v=spf1 a mx -all"

Bu yerda asosiy sayt va qabul portali bitta serverda, öquv tizimi esa alohida serverda joylaşgan. Har bir subdomen uçun SSL sertifikat ham alohida yoki umumiy bölişi mumkin, asosiysi barça manzillar HTTPS orqali oçilişi.

Misol: Namangandagi kollejning öquv platformasi

Namangandagi kollej masofaviy darslar uçun Moodle öquv tizimini joriy qilmoqçi edi. Dastlab tizim asosiy sayt bilan bir hostingga örnatildi, ammo imtihon kunlari yuzlab talaba bir vaqtda kirganda asosiy sayt ham sekinlaşib qoldi. Şundan keyin öquv tizimi alohida serverga köçirildi va lms.misol.edu.uz subdomeniga ulandi. Asosiy sayt imtihon yuklamasidan mustaqil bölib qoldi, talabalar esa manzil özgarganini deyarli sezmadi, çunki asosiy saytdagi tugma yangi subdomenga olib borardi. Moodle töğri işlaşi uçun uning rejalaştirilgan vazifalari muntazam bajarilişi kerak, buning uçun serverda cron vazifasi qöşildi:

# Har daqiqada Moodle rejalashtirilgan vazifalarini ishga tushirish
* * * * * /usr/bin/php /var/www/moodle/admin/cli/cron.php >/dev/null 2>&1

PHP yöli va Moodle papkasi serveringizga qarab farq qiladi. Moodle'ning har bir versiyasi uçun PHP va ma'lumotlar bazasi talablari rasmiy hujjatlarda körsatilgan, örnatişdan oldin ularni tekşiring.

Öquvçilar ma'lumotlarini himoya qiliş

Ta'lim muassasasi saytida öquvçilar ismlari, baholari, ota-onalar telefon raqamlari va boşqa şaxsiy ma'lumotlar saqlanadi. Ularning aksariyati voyaga yetmaganlarga tegişli, şuning uçun xavfsizlikka alohida e'tibor beriş kerak. Özbekiston qonunçiligi şaxsiy ma'lumotlarni qayta işlaş va saqlaşga, jumladan fuqarolar ma'lumotlarini mamlakat hududidagi serverlarda saqlaşga oid talablarni belgilaydi. Aniq majburiyatlarni muassasa yuristi bilan aniqlaştiring. Texnik tomondan esa quyidagilar minimal talab hisoblanadi: barça sahifalarda HTTPS, administrator akkauntlarida kuçli parol va iloji bölsa ikki bosqiçli tasdiqlaş, dasturlar va plaginlarni muntazam yangilaş, ma'lumotlar bazasining zaxira nusxasini alohida joyda saqlaş.

Domenni uzoq muddat barqaror uşlab turiş

Öquv yili davomida sayt töxtab qolişi ayniqsa oğir oqibatlarga olib keladi: qabul mavsumida yoki imtihonlar paytida oçilmaydigan sayt yuzlab oilaga muammo tuğdiradi. Şuning uçun domen va SSL muddatlarini öquv yili rejasiga kiritib qöying, mas'ul xodim almaşganda aloqa ma'lumotlarini yangilang va asosiy poçta manzili sifatida şaxsiy emas, lavozim böyiça xizmat manzilidan foydalaning. Hosting, SSL va DNS sozlamalari böyiça savollar tuğilsa, sayt.uz texnik yordami orqali maslahat oliş mumkin, edu.uz domenini rasmiylaştiriş böyiça esa zona ma'murining amaldagi qoidalariga tayaning.

Öxşaş maqolalar

🔑 Transfer (EPP/Auth) kodi: nima u, qayerdan olinadi va qanday saqlanadi ⏳ Domen transferidagi 60 kunlik çeklov: qaçon qöllanadi va qanday rejalaştiriladi 🪪 .uz domen uçun kontakt va pasport tekşiruvi: nima uçun kerak 📮 SPF 10 ta lookup limiti: permerror va uning yeçimi
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English