TLS protokolining 1.0 versiyasi 1999-yilda, 1.1 versiyasi esa 2006-yilda paydo bölgan. Öşa davr uçun ular yaxşi himoya edi, lekin oradan ötgan yillarda kriptografiya ança rivojlandi va bu versiyalardagi zaifliklar birin-ketin topildi. 2021-yilda IETF taşkiloti RFC 8996 hujjati bilan TLS 1.0 va 1.1'ni rasman eskirgan deb e'lon qildi. Yirik brauzerlar esa bundan ham oldinroq ularni qöllab-quvvatlaşni töxtatgan. Şunga qaramay, köplab serverlarda bu versiyalar hamon yoqilgan holda turibdi, köpinça şunçaki kimdir öçirişni unutgani uçun.
Eski versiyalarning muammosi nimada
TLS 1.0 va 1.1 eskirgan kriptografik qurilmalarga tayanadi. Ular xabarlar yaxlitligini tekşiriş uçun MD5 va SHA-1 xeş funksiyalarining birikmasidan foydalanadi, ulaniş boşidagi kelişuvda esa zamonaviy şifrlaş rejimlarini, xususan AEAD şifrlarini qöllab-quvvatlamaydi. Yillar davomida BEAST va POODLE kabi bir qator hujumlar aynan şu eski mexanizmlardan foydalangan. Ularning köpçiligiga qarşi vaqtinçalik yamoqlar çiqarilgan bölsa ham, protokolning özi zamonaviy xavfsizlik talablariga javob bermaydi.
Yana bir muhim jihat bu pasaytiriş hujumlari. Agar server eski versiyalarni ham qabul qilsa, ba'zi şaroitlarda hujumçi ulanişni zaifroq protokolga tuşirişga urinişi mumkin. TLS 1.3 bunday hujumlarga qarşi maxsus himoyaga ega, lekin eng işonçli yöl bu kerak bölmagan eski versiyalarni umuman öçirib qöyişdir. Şuningdek, karta tölovlarini qabul qiladigan tizimlar uçun PCI DSS standarti ham eski TLS versiyalaridan voz keçişni talab qiladi.
Kimga ta'sir qiladi
TLS 1.2 bugungi kunda deyarli barça qurilmalarda mavjud. Zamonaviy Chrome, Firefox, Safari va Edge brauzerlari TLS 1.2 va 1.3 bilan işlaydi, eski versiyalar ularda allaqaçon öçirilgan. Muammo faqat juda eski qurilmalar va dasturlarda çiqişi mumkin: ön yildan ortiq oldin çiqqan Android telefonlar, yangilanmagan eski operatsion tizimlar, şuningdek uzoq yillar yangilanmay işlayotgan buxgalteriya dasturlari, kassa uskunalari yoki boşqa saytga ulanadigan içki skriptlar.
Şuning uçun öçirişdan oldin saytingizga kim qaysi versiya bilan ulanayotganini biliş foydali. Oddiy taşkilot saytida bunday mijozlar uluşi odatda juda kiçik böladi, lekin sizning API'ingizga ulanadigan hamkor tizim eski bölsa, uni oldindan ogohlantiriş kerak.
Avval loglarni tekşiring
Nginx har bir sörov uçun qaysi TLS versiyasi işlatilganini $ssl_protocol özgaruvçisi orqali yozişi mumkin. Buning uçun alohida log formatini yaratib, bir neça kun ma'lumot yiğiş kifoya:
http {
log_format tlslog '$remote_addr [$time_local] $ssl_protocol '
'$ssl_cipher "$http_user_agent"';
server {
listen 443 ssl;
server_name example.uz;
access_log /var/log/nginx/example.uz-tls.log tlslog;
}
}
Bir neça kundan keyin quyidagi buyruq versiyalar böyiça statistika beradi:
awk '{print $4}' /var/log/nginx/example.uz-tls.log | sort | uniq -c | sort -rn
Agar natijada TLSv1 yoki TLSv1.1 qatorlari bölsa, şu qatorlarni alohida ajratib, User-Agent maydoniga qarang. Köpinça bu qidiruv botlari, eski monitoring skriptlari yoki zaiflik skanerlari bölib çiqadi. Haqiqiy mijoz yoki hamkor bölsa, ular bilan boğlanib, dasturni yangilaşni söraş kerak.
Amaliy misol: Andijondagi ulgurji savdo kompaniyasi
Tasavvur qiling, Andijondagi ulgurji savdo kompaniyasi misol.uz saytida dilerlar uçun buyurtma portali yuritadi. Administrator loglarni bir hafta tahlil qilganda TLS 1.0 orqali kelayotgan sörovlarning deyarli barçasi bitta IP manzildan kelayotganini köradi. Ma'lum bölişiça, bu omborda örnatilgan eski kompyuterdagi qoldiqlarni avtomatik yuborib turuvçi dastur ekan. Kompaniya avval şu kompyuterdagi dasturni va operatsion tizimni yangilaydi, söngra serverda eski versiyalarni öçiradi. Natijada heç qanday uziliş bölmaydi, çunki muammo oldindan aniqlangan edi.
Nginx'da öçiriş
Nginx'da protokol versiyalari ssl_protocols direktivasi bilan boşqariladi. Faqat TLS 1.2 va 1.3'ni qoldiriş uçun:
server {
listen 443 ssl;
server_name example.uz;
ssl_protocols TLSv1.2 TLSv1.3;
ssl_prefer_server_ciphers off;
}
Bu direktiva odatda http blokida ham yozilişi mumkin. Şuni biliş kerakki, bir xil IP va port ustida bir neçta server bloki bölsa, protokollar röyxati amalda standart server blokidagi sozlama böyiça belgilanadi, şuning uçun uni barça bloklarda bir xil qilgan ma'qul. Özgarişdan keyin nginx -t bilan tekşirib, systemctl reload nginx bilan qayta yuklang.
Apaçe'da öçiriş
Apaçe'da mod_ssl moduli uçun quyidagi qator yoziladi. Uni umumiy SSL konfiguratsiya fayliga yoki kerakli VirtualHost içiga qöşiş mumkin:
SSLProtocol -all +TLSv1.2 +TLSv1.3
Bu yozuv avval barça versiyalarni öçiradi, keyin faqat kerakli ikkitasini yoqadi. Agar server eski OpenSSL kutubxonasi bilan işlasa va TLS 1.3'ni qöllab-quvvatlamasa, Apaçe bu qatorni qabul qilmasligi mumkin; bunday holda +TLSv1.3 qismini olib taşlang va kutubxonani yangilaşni rejalaştiring. Özgarişdan keyin apachectl configtest bilan tekşirib, serverni qayta yuklang.
Natijani tekşiriş
Eski versiyalar haqiqatan ham öçirilganini OpenSSL bilan tekşiriş mumkin. Yangi OpenSSL versiyalari xavfsizlik darajasi sababli mijoz tomonida TLS 1.0 va 1.1'ni özi ham rad qilişi mumkin, şuning uçun sinov paytida xavfsizlik darajasini vaqtinça pasaytiramiz:
openssl s_client -connect example.uz:443 -servername example.uz \
-tls1_1 -cipher 'DEFAULT:@SECLEVEL=0' < /dev/null
Server TLS 1.1'ni qabul qilmasa, ulaniş handşake xatosi bilan tugaydi. Xuddi şu buyruqni -tls1_2 bilan bajarsangiz, ulaniş muvaffaqiyatli örnatilişi kerak. Barça versiyalar va şifrlarni bitta buyruq bilan köriş uçun nmap'ning maxsus skriptidan foydalaniş qulay:
nmap --script ssl-enum-ciphers -p 443 example.uz
Natijada faqat TLSv1.2 va TLSv1.3 bölimlari körinişi kerak.
Hostingdagi saytlar haqida
Agar saytingiz oddiy hostingda joylaşgan bölsa, protokol versiyalari server darajasida, hosting provayderi tomonidan sozlanadi va siz ularni .htaccess orqali özgartira olmaysiz. Bunday holda taşqi tekşiruv vositalari bilan saytingiz qaysi versiyalarni qabul qilişini körib çiqing. Savol tuğilsa, sayt.uz kabinetidagi texnik yordam orqali söraşingiz mumkin. Öz VPS serveringizda esa bu iş özingizning mas'uliyatingizda: TLS 1.0 va 1.1'ni öçiriş bir neça daqiqalik iş, lekin uni loglarni tahlil qilişdan boşlaş kutilmagan uzilişlardan saqlaydi.