🕶️
Domen

WHOIS maxfiyligi: domen egasining ma'lumotlarini qanday yaşiriş mumkin

15.11.2026
← Barça maqolalar

Domen röyxatdan ötkazilganda registrator egasining ismi, manzili, telefon raqami va elektron poçtasini söraydi. Bu ma'lumotlar domen reyestrida saqlanadi va uzoq yillar davomida WHOIS deb ataladigan oçiq xizmat orqali istalgan odamga körsatib kelingan. Natijada yangi domen sotib olgan kişi bir neça kun içida spam xatlar, "domeningizni uzaytiring" degan soxta hisob-fakturalar va notaniş raqamlardan qönğiroqlar ola boşlagan. WHOIS maxfiyligi aynan şu muammoga javob: u domen egasining şaxsiy ma'lumotlarini oçiq körinişdan yaşiradi, lekin domenning texnik işlaşiga heç qanday ta'sir qilmaydi.

WHOIS yozuvida aslida nima körinadi

WHOIS sörovi domen haqida ikki xil ma'lumot qaytaradi. Birinçisi texnik qism: domen qaçon röyxatdan ötgani, qaçon tugaşi, qaysi registratorda turgani, holat bayroqlari va nom serverlari. Ikkinçisi kontakt qismi: egasi (registrant), administrativ va texnik kontaktlar. Maxfiylik faqat ikkinçi qismga tegişli, çunki texnik ma'lumotlar internetning işlaşi uçun oçiq bölişi şart. Masalan, nom serverlari yaşirilsa, boşqa tarmoqlar domeningizni qayerdan qidirişni bilmay qoladi.

Terminalda bu ma'lumotni özingiz ham tekşirişingiz mumkin. Linux yoki macOS'da whois buyruği, zamonaviy tizimlarda esa RDAP protokoli orqali sörov yuboriladi:

whois example.com
curl -s https://rdap.org/domain/example.com | python3 -m json.tool

Agar maxfiylik yoqilgan bölsa, natijada ism örniga "REDACTED FOR PRIVACY" yoki "Data Protected" kabi yozuv, email örniga esa vositaçi manzil yoki aloqa formasi körinadi.

GDPR va RDAP nimani özgartirdi

2018-yilda Yevropa Ittifoqida GDPR (şaxsiy ma'lumotlarni himoya qiliş umumiy reglamenti) kuçga kirgaç, registratorlar Yevropa fuqarolarining ma'lumotlarini oçiq WHOIS'da körsatişni davom ettira olmay qoldi. ICANN xalqaro domenlar (.com, .net, .org va boşqalar) uçun vaqtinçalik qoidalar qabul qildi va köplab registratorlar şaxsiy kontakt ma'lumotlarini sukut böyiça yaşira boşladi. Şu bois bugun köp .com domenlar uçun WHOIS'da egasining ismi umuman körinmaydi, faqat taşkilot nomi va mamlakat qolişi mumkin.

Keyingi bosqiç RDAP protokoli böldi. Eski WHOIS oddiy matn qaytaradi va kim sörayotganini farqlay olmaydi, RDAP esa tuzilgan JSON javob beradi hamda sörovçining huquqiga qarab turli darajadagi ma'lumot körsatişga imkon yaratadi. ICANN xalqaro domenlar uçun RDAP'ni asosiy standart sifatida belgilagan, şuning uçun yangi vositalar asta-sekin aynan şu protokolga ötmoqda. Mamlakat domenlari (.uz, .ru, .de va boşqalar) esa öz reyestrining qoidalariga böysunadi va ularda nima körinişi har bir zonada alohida belgilanadi.

Maxfiylik xizmati qanday işlaydi

Maxfiylik yoqilganda registrator reyestrga yoki oçiq WHOIS çiqişiga sizning ma'lumotlaringiz örniga vositaçi ma'lumotlarini beradi. Haqiqiy ma'lumotlar öçirilmaydi: ular registratorning bazasida saqlanib qoladi va domen sizga tegişli ekanini tasdiqlaş, transfer qiliş yoki nizoni hal qiliş kerak bölganda işlatiladi. Sizga yozmoqçi bölgan odam esa vositaçi email yoki forma orqali xabar yuboradi, registrator uni haqiqiy poçtangizga yönaltiradi. Şu tarzda çinakam muhim xatlar, masalan, savdo taklifi yoki huquqiy ogohlantiriş, sizga yetib boradi, lekin manzilingiz ommaga oşkor bölmaydi.

Bir narsani yodda tuting: maxfiylik ma'lumotlarni registratordan yoki huquqni muhofaza qiluvçi organlardan yaşirmaydi. Agar domen orqali firibgarlik qilinsa yoki tovar belgisi buzilsa, vakolatli taşkilotlar qonuniy sörov asosida haqiqiy egani bilib olişi mumkin. Demak, bu xizmat sizni spam va keraksiz e'tibordan himoya qiladi, ammo javobgarlikdan ozod qilmaydi.

Qaçon yaşiriş kerak, qaçon oçiq qoldiriş foydali

Jismoniy şaxs sifatida domen olgan har bir kişi uçun maxfiylik deyarli har doim töğri tanlov. Toşkentlik fotograf öz portfoliosi uçun misol.uz kabi domen olgan bölsa, uning uy manzili va şaxsiy telefoni WHOIS'da turişiga heç qanday sabab yöq. Bloger, frilanser yoki onlayn kurs muallifi ham xuddi şunday: oçiq ma'lumot ular uçun foyda emas, faqat xavf keltiradi.

Kompaniyalar uçun vaziyat biroz boşqaça. Klinika yoki öquv markazi domenini MÇJ nomiga röyxatdan ötkazsa, taşkilot nomining WHOIS'da körinişi işonçni oşirişi mumkin: hamkor yoki mijoz domen haqiqatan şu taşkilotga tegişli ekanini tekşira oladi. Bunday holatda köpinça eng yaxşi yeçim örtaça yöl böladi: taşkilot nomi oçiq qoladi, lekin şaxsiy telefon örniga umumiy ofis raqami, xodimning şaxsiy poçtasi örniga esa domains@example.uz kabi umumiy manzil körsatiladi. Bunday manzil xodim işdan ketganda ham kompaniya qölida qoladi.

Maxfiylik işlamaydigan yoki çeklangan holatlar

Hamma domen zonalari maxfiylik xizmatiga ruxsat bermaydi. Ba'zi mamlakat domenlarida reyestr özi qaysi maydonlar körinişini belgilaydi, ba'zilarida esa vositaçi ma'lumotlarini kiritiş umuman taqiqlangan. Bundan taşqari, ayrim zonalar egasining haqiqiy ma'lumotlarini va hatto hujjat tasdiqini talab qiladi, çunki domen mamlakat qonunçiligi bilan boğliq. Şuning uçun maxfiylikni yoqişdan oldin aynan sizning domen zonangizda bu xizmat mavjudligini tekşirib köring.

Yana bir muhim jihat transfer bilan boğliq. Domenni boşqa registratorga ötkazayotganda ba'zan tasdiqlaş xati WHOIS'dagi email manziliga yuboriladi. Agar maxfiylik yoqilgan bölsa va vositaçi manzil xatlarni yönaltirmasa, transfer töxtab qolişi mumkin. Şuning uçun transferdan oldin maxfiylikni vaqtinça öçiriş yoki kontakt emailingiz töğri işlayotganini tekşiriş tavsiya etiladi.

Haqiqiy ma'lumotni yaşiriş va soxta ma'lumot kiritiş örtasidagi farq

Ba'zi foydalanuvçilar maxfiylik örniga röyxatdan ötişda öylab topilgan ism va notöğri telefon yozib qöyadi. Bu jiddiy xato. Domen egasi kim ekani faqat şu ma'lumotlar orqali isbotlanadi, va kun kelib parolni tiklaş, transfer qiliş yoki domen ustidan nizo çiqsa, soxta ma'lumot sizning eng katta muammoingizga aylanadi. Bundan taşqari, köplab registratorlar va reyestrlar notöğri kontakt ma'lumotlari aniqlansa, domenni töxtatib qöyiş huquqiga ega. Töğri yöl bitta: ma'lumotlarni aniq va töliq kiritiş, söng ularni oçiq körinişdan maxfiylik xizmati yordamida yaşiriş.

Maxfiylikni yoqiş va tekşiriş tartibi

sayt.uz mijozlari bu sozlamani kabinetdagi domen sahifasidan boşqaradi: domen tanlanadi, WHOIS maxfiyligi bölimida holat yoqiladi va özgariş saqlanadi. Agar biror zona uçun bu imkoniyat körinmasa, demak şu zona qoidalari uni çeklaydi yoki uni texnik yordam orqali aniqlaştiriş kerak. Yoqganingizdan söng natijani albatta tekşiring, çunki WHOIS serverlari ma'lumotni darhol emas, biroz vaqt ötib yangilaşi mumkin.

  1. Kabinetda kontakt ma'lumotlaringiz töğri va dolzarb ekanini tekşiring.
  2. Domen sahifasida WHOIS maxfiyligini yoqing.
  3. Bir neça soatdan keyin whois yoki RDAP orqali natijani köring.
  4. Transfer rejalaştirsangiz, uni boşlaşdan oldin maxfiylik va email holatini qayta körib çiqing.

Şuni ham unutmang: maxfiylik faqat kelajakdagi sörovlarni himoya qiladi. Agar domeningiz ilgari oçiq ma'lumotlar bilan turgan bölsa, ular arxiv xizmatlarida saqlanib qolgan bölişi mumkin. Şu sababli yangi domen olayotganda maxfiylikni birinçi kundanoq yoqiş eng oqilona yöl hisoblanadi.

Öxşaş maqolalar

🔑 Transfer (EPP/Auth) kodi: nima u, qayerdan olinadi va qanday saqlanadi ⏳ Domen transferidagi 60 kunlik çeklov: qaçon qöllanadi va qanday rejalaştiriladi 🪪 .uz domen uçun kontakt va pasport tekşiruvi: nima uçun kerak 📮 SPF 10 ta lookup limiti: permerror va uning yeçimi
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English