🧩
Хостинг

Joomla учун хостинг танлаш, созлаш ва хавфсиз янгилаш

17.11.2026
← Барча мақолалар

Joomla Ўзбекистонда ҳанузгача кўп ишлатиладиган контент бошқарув тизимларидан бири: давлат ташкилотлари, мактаблар, коллежлар ва кўплаб кичик корхоналар сайтлари айнан шу тизимда йиғилган. Муаммо шундаки, бундай сайтлар кўпинча бир марта ишга туширилади-ю, кейин йиллаб янгиланмай қолади. Эски Joomla ва эскирган кенгайтмалар эса бузғунчилар учун энг осон нишонга айланади. Шу сабабли Joomla учун хостинг танлаш фақат диск ҳажми масаласи эмас, балки тўғри PHP муҳити, база ва мунтазам янгилаш жараёнини йўлга қўйиш масаласидир.

Joomla хостингдан нималарни талаб қилади

Joomla'нинг ҳар бир асосий версияси ўз минимал талабларига эга. Масалан, Joomla 5 PHP 8.1 ва ундан янги версияларни талаб қилади, Joomla 3 эса PHP 8 билан тўлиқ ишламайди. Аниқ талабларни ҳар доим joomla.org сайтидаги расмий "Technical Requirements" саҳифасида текширинг, чунки улар ҳар бир катта релизда ўзгаради. Хостингда бир нечта PHP версиясини танлаш имконияти бўлиши муҳим: эски сайтни янгилаш жараёнида аввал PHP версиясини босқичма-босқич кўтаришга тўғри келади.

База учун MySQL ёки MariaDB'нинг замонавий версияси керак. PHP кенгайтмаларидан json, mysqli ёки pdo_mysql, gd ёки imagick, zip, intl ва mbstring ёқилган бўлиши керак, акс ҳолда ўрнатиш ёки янгилаш ярим йўлда тўхтайди. ISPmanager панелида бу кенгайтмаларни PHP созламалари бўлимида кўриш ва ёқиш мумкин.

Тавсия этиладиган PHP созламалари

Стандарт PHP чегаралари кўпинча Joomla учун торлик қилади, айниқса янгилаш пакетини юклаш ёки катта расмлар билан ишлашда. Қуйидаги қийматлар ўрта ҳажмдаги сайт учун яхши бошланғич нуқта ҳисобланади:

memory_limit = 256M
upload_max_filesize = 32M
post_max_size = 32M
max_execution_time = 120
output_buffering = Off

Бу қийматларни хостинг панелидаги PHP созламалари орқали ўзгартирган маъқул. Агар сайт жуда катта бўлса ёки кўп кенгайтма ишлатса, memory_limit ни бироз ошириш мумкин, лекин буни муаммони яшириш воситаси сифатида эмас, балки эҳтиёж тасдиқлангандагина қилинг.

Ўрнатишдан кейинги биринчи созламалар

Joomla ўрнатилгач, биринчи навбатда қидирув тизимлари учун тушунарли ҳаволаларни ёқинг. Бунинг учун сайт илдизидаги htaccess.txt файлини .htaccess деб қайта номлаш ва глобал конфигурацияда "URL Rewriting" параметрини ёқиш кифоя. Шундан сўнг ҳаволалар index.php?option=... кўринишидан оддий, ўқиладиган манзилларга айланади.

cd ~/www/example.uz
mv htaccess.txt .htaccess

Кейин "Global Configuration" бўлимида "Force HTTPS" параметрини бутун сайт учун ёқинг. Бу фақат SSL сертификат ўрнатилгандан кейин қилинади, акс ҳолда сайт очилмай қолади. sayt.uz хостингида бепул Let's Encrypt сертификати автоматик янгиланади, шунинг учун HTTPS'ни бир марта ёқиб қўйиш етарли. Шу ернинг ўзида хатолар ҳақида хабар бериш даражасини "None" ёки "System Default" ҳолатига қўйинг: ишлаб турган сайтда хато матнлари ташриф буюрувчиларга кўринмаслиги керак.

Црон ва режалаштирилган вазифалар

Joomla 4 ва 5'да режалаштирилган вазифалар (Scheduled Tasks) мавжуд: улар янгиланишларни текшириш, сессияларни тозалаш ва бошқа хизмат ишларини бажаради. Одатда улар ташриф буюрувчи кирганда ишга тушади, аммо кам ташриф буюриладиган сайтда бу ишончсиз. Яхшироқ йўл хостинг панелида ҳақиқий cron яратишдир:

*/15 * * * * php /var/www/USER/data/www/example.uz/cli/joomla.php scheduler:run --all

Файл йўли хостингдаги ҳақиқий папкангизга мос бўлиши керак, буни панелнинг файл менежеридан аниқлаб оласиз. Буйруқ ишлашини аввал SSH орқали қўлда текшириб кўринг.

Янгилашни хавфсиз бажариш тартиби

Тошкентдаги бир хусусий мактабнинг мисолини олайлик. Унинг сайти 2019 йилда Joomla 3'да яратилган, ўшандан бери ҳеч ким янгиламаган, ва бир куни бош саҳифада бегона реклама ҳаволалари пайдо бўлган. Тозалашдан кейин ҳам асосий савол қолади: сайтни қандай қилиб замонавий версияга ўтказиш керак? Жавоб ҳар доим битта: аввал тўлиқ захира нусха, кейин синов, фақат шундан сўнг ишлаб турган сайтни янгилаш.

  1. Файллар ва базанинг тўлиқ захира нусхасини олинг. Akeeba Backup кенгайтмаси ёки хостинг панелидаги захира воситаси бунга мос келади.
  2. Сайтнинг нусхасини алоҳида субдоменда, масалан test.example.uz да очинг ва янгилашни аввал ўша ерда синанг.
  3. Барча кенгайтмаларни жорий версиянинг энг сўнгги релизигача янгиланг, кейин "Pre-Update Check" орқали қайсилари янги версия билан мос эканини кўринг.
  4. Ядрони янгиланг, сайтнинг асосий саҳифаларини, формаларни ва администратор панелини текширинг.
  5. Муаммо бўлмаса, худди шу жараённи ишлаб турган сайтда такрорланг.

Катта версиядан версияга ўтишда, масалан 3'дан 4'га, энг кўп муаммо шаблон ва эски кенгайтмалардан чиқади. Баъзи кенгайтмалар янги версияда умуман ишламайди ва уларнинг ўрнига муқобил топишга тўғри келади. Шунинг учун бу ишни бир кунда тугатишга шошилманг.

Буйруқ қатори орқали текшириш

Joomla 4 ва ундан кейинги версияларда буйруқ қатори воситаси бор. У ёрдамида янгиланишларни текшириш, кешни тозалаш ва сайтни техник хизмат режимига ўтказиш мумкин:

php cli/joomla.php core:check-updates
php cli/joomla.php site:down
php cli/joomla.php cache:clean
php cli/joomla.php site:up

Мавжуд буйруқлар рўйхатини php cli/joomla.php list орқали кўришингиз мумкин, чунки версиялар орасида рўйхат бироз фарқ қилади.

Хавфсизликни кундалик ишга айлантириш

Янгилаш бир марталик тадбир эмас. Администратор панелига кириш манзилини бегоналардан ҳимоялаш, икки босқичли аутентификацияни ёқиш ва кераксиз администратор аккаунтларини ўчириш сайтни анча мустаҳкамлайди. Ишлатилмаётган кенгайтмаларни шунчаки ўчириб қўймасдан, бутунлай олиб ташланг: ўчирилган, лекин файллари қолган кенгайтма ҳам заифлик манбаи бўлиши мумкин.

Файл рухсатларига ҳам эътибор беринг. Папкалар учун одатда 755, файллар учун 644 етарли, configuration.php учун эса 444 ёки 640 қўйиш мумкин. Ҳеч қачон 777 ишлатманг: бу бошқа жараёнларга ҳам файлга ёзишга рухсат беради.

find . -type d -exec chmod 755 {} \;
find . -type f -exec chmod 644 {} \;

Агар сайт аллақачон бузилган бўлса ёки уни ўзингиз янгилашга ишончингиз комил бўлмаса, sayt.uz кабинетидаги техник ёрдам орқали мурожаат қилинг ва сайтнинг ҳозирги ҳолатини, Joomla версиясини ва қайси кенгайтмалар ўрнатилганини ёзиб юборинг. Бу маълумот муаммони тезроқ таҳлил қилишга ёрдам беради.

Ўхшаш мақолалар

💾 VPS'да swap: керакми, қанча ва қандай созланади 🗂️ ISPmanager файл менежери билан ишлаш: юклаш, архив, таҳрир ва рухсатлар ⏱️ 504 Gateway Timeout: хато сабаби ва уни босқичма-босқич тузатиш 📜 Хостинг SLA: кафолатлар, uptime фоизи ва компенсация қандай ишлайди
🌐 Тил
🇺🇿 O'zbek 🇺🇿 Ўзбек ✓ 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English