🧪
Хавфсизлик

Очиқ phpinfo() ва унутилган тест файллари: сайтга қандай хавф туғдиради

20.11.2026
← Барча мақолалар

Янги хостингда сайтни ишга тушираётганда дастурчилар кўпинча битта қаторли файл яратади: <?php phpinfo();. У PHP версияси, ёқилган модуллар ва сервер созламаларини бир саҳифада кўрсатиб, муаммоларни тез аниқлашга ёрдам беради. Муаммо шундаки, бундай файл иш тугагач деярли ҳеч қачон ўчирилмайди. info.php, test.php ёки phpinfo.php номли саҳифа ойлаб очиқ туради ва ҳужумчига серверингиз ҳақида у ўзи тўплаши қийин бўлган маълумотларни тайёр ҳолда тақдим этади.

phpinfo() саҳифаси нималарни ошкор қилади

Бир қарашда бу саҳифада фақат техник рақамлар бордек туюлади, аммо у аслида сервернинг тўлиқ харитасидир. Унда PHP ва веб-сервернинг аниқ версиялари, оператсион тизим, юкланган кенгайтмалар, сайт жойлашган папканинг тўлиқ йўли, вақтинчалик файллар ва сессиялар сақланадиган каталог кўрсатилади. Ҳужумчи аниқ версияни билгач, айнан шу версияга тегишли маълум заифликларни қидиради ва кўр-кўрона синаб кўриш ўрнига аниқ мақсадли ҳужум тайёрлайди.

Бундан ҳам муҳими, саҳифада disable_functions ва open_basedir каби чекловларнинг қийматлари кўринади. Улар қайси хавфли функциялар ўчирилгани ва скрипт қайси папкалардан ташқарига чиқа олмаслигини билдиради. Агар сайт файл юклаш орқали бузилса, ҳужумчи бу маълумот ёрдамида чекловларни қандай айланиб ўтиш мумкинлигини олдиндан режалаштиради.

Энг хавфли қисм муҳит ўзгарувчилари бўлимидир. Замонавий фреймворклар ва контейнерлар маълумотлар базаси пароли, почта сервери маълумотлари ва ташқи хизматлар калитларини кўпинча муҳит ўзгарувчилари орқали узатади. phpinfo() эса $_ENV ва $_SERVER массивларини тўлиқ чиқаради, яъни DB_PASSWORD каби қийматлар тўғридан-тўғри экранда пайдо бўлиши мумкин. Шунингдек, саҳифа жорий сўровнинг cookie сарлавҳаларини ҳам кўрсатади, бу эса бошқа заифликлар билан бирга сессияни ўғирлашга йўл очиши мумкин.

Фақат phpinfo эмас: унутилган тест ва хизмат файллари

Сайт илдизида қолиб кетадиган хавфли файллар рўйхати анча узун. Уларнинг ҳар бири ўз-ўзидан кичик нарса бўлиб кўринади, аммо ҳужумчи учун қимматли эшик вазифасини бажаради:

Фреймворкларнинг ишлаб чиқиш режими ҳам худди шундай хавф туғдиради. Масалан, Laravel лойиҳасида APP_DEBUG=true қолдирилса, хато саҳифаси код парчалари, файл йўллари ва созлама қийматларини кўрсатиши мумкин. Ишчи сайтда бу қиймат ҳар доим false бўлиши керак.

Мисол: Намангандаги мактаб сайти

Намангандаги хусусий мактаб example.uz доменида сайт юритади: унда эълонлар, дарс жадвали ва ота-оналар учун шахсий кабинет бор. Сайтни янги хостингга кўчирган дастурчи PHP версиясини текшириш учун info.php яратган, базани тез кўриб чиқиш учун эса adminer.php файлини юклаган. Иккаласи ҳам иш тугагач унутилган. Орадан бир неча ҳафта ўтиб сервер логларида adminer.php га минглаб кириш уринишлари пайдо бўлади, чунки info.php саҳифасидан база фойдаланувчиси номи ва сервер манзили аллақачон маълум бўлган.

Бу ҳолатда парол мураккаб бўлгани учун база бузилмаган, лекин бу омад эди. Агар парол оддий бўлганида, ҳужумчи ўқувчилар ва ота-оналар ҳақидаги барча маълумотларга кириши мумкин эди. Икки файлни ўчириш атиги бир дақиқа вақт оларди.

Сайтингизни қандай текшириш мумкин

Аввал энг кўп учрайдиган номларни ташқаридан синаб кўринг. Қуйидаги сикл ҳар бир файл учун HTTP жавоб кодини чиқаради, 200 эса файл мавжуд ва очиқ эканини билдиради:

for f in info.php phpinfo.php test.php i.php adminer.php install.php debug.log error_log; do
  echo "$f $(curl -s -o /dev/null -w '%{http_code}' https://example.uz/$f)"
done

Серверга SSH орқали кириш имкони бўлса, ички текширув анча ишончлироқ, чунки файл исталган ном билан аталган бўлиши мумкин. Қуйидаги буйруқ сайт папкасида phpinfo чақируви бор барча PHP файлларни топади:

grep -rlE --include="*.php" "phpinfo[[:space:]]*\(" ~/www/example.uz

Натижада чиққан ҳар бир файлни кўриб чиқинг. Баъзи тизимларнинг администратор бўлимида ҳам phpinfo() чақируви бўлиши мумкин, улар парол билан ҳимояланган бўлса, одатда хавфсиз. Аммо сайт илдизида ёки очиқ папкада турган алоҳида файлларни ўчириб ташлаш керак.

Хавфни бартараф этиш ва такрорланмаслигини таъминлаш

Энг тўғри ечим кераксиз файлларни ўчиришдир. Агар сервер созламаларини вақти-вақти билан текшириб туриш зарур бўлса, файлни тасодифий ном билан яратинг, ишни тугатгач дарҳол ўчиринг ёки унга киришни фақат ўзингизнинг IP манзилингиз билан чекланг. Apache'да буни .htaccess орқали қилиш мумкин:

<Files "info.php">
    Require ip 203.0.113.10
</Files>

Агар php.ini ни ўзгартириш имконингиз бўлса, функцияни бутунлай ўчириб қўйиш ва PHP версиясини жавоб сарлавҳаларида кўрсатмаслик мумкин:

disable_functions = phpinfo
expose_php = Off
display_errors = Off

Агар disable_functions да аллақачон бошқа функциялар рўйхати бўлса, эски қийматни ўчириб юборманг, балки phpinfo ни вергул билан қўшинг. display_errors = Off эса хато матнлари фойдаланувчига кўрсатилмаслигини таъминлайди, хатолар фақат логга ёзилади. Умумий хостингда бу созламалар кўпинча бошқарув панелидаги PHP параметрлари бўлимида ўзгартирилади.

Агар тест файллари узоқ вақт очиқ турган бўлса, эҳтиёт чораси сифатида маълумотлар базаси ва бошқа хизматлар паролларини янгиланг, айниқса улар муҳит ўзгарувчиларида сақланган бўлса. sayt.uz хостингида PHP версияси ва параметрлари кабинетдан очиладиган ISPmanager панелида бошқарилади, кераксиз файлларни эса шу панелдаги файл менежери орқали ўчириш мумкин.

Ўхшаш мақолалар

🈲 SEO спам ҳужуми: Google'да сайтингиз номидан бегона японча саҳифалар чиқяпти 🐘 PHP'даги критик заифликлар: янгилашни нега кечиктирмаслик керак 📚 OJS журнал сайтини ҳимоялаш: янгилаш, файллар ва ботлардан ҳимоя 🚨 Хостинг аккаунти ўғирланганини қандай билиш мумкин: белгилар ва чоралар
🌐 Тил
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) 🇺🇿 Ўзбек ✓ 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English