🧪
Xavfsizlik

Ochiq phpinfo() va unutilgan test fayllari: saytga qanday xavf tug'diradi

20.11.2026
← Barcha maqolalar

Yangi xostingda saytni ishga tushirayotganda dasturchilar ko'pincha bitta qatorli fayl yaratadi: <?php phpinfo();. U PHP versiyasi, yoqilgan modullar va server sozlamalarini bir sahifada ko'rsatib, muammolarni tez aniqlashga yordam beradi. Muammo shundaki, bunday fayl ish tugagach deyarli hech qachon o'chirilmaydi. info.php, test.php yoki phpinfo.php nomli sahifa oylab ochiq turadi va hujumchiga serveringiz haqida u o'zi to'plashi qiyin bo'lgan ma'lumotlarni tayyor holda taqdim etadi.

phpinfo() sahifasi nimalarni oshkor qiladi

Bir qarashda bu sahifada faqat texnik raqamlar bordek tuyuladi, ammo u aslida serverning to'liq xaritasidir. Unda PHP va veb-serverning aniq versiyalari, operatsion tizim, yuklangan kengaytmalar, sayt joylashgan papkaning to'liq yo'li, vaqtinchalik fayllar va sessiyalar saqlanadigan katalog ko'rsatiladi. Hujumchi aniq versiyani bilgach, aynan shu versiyaga tegishli ma'lum zaifliklarni qidiradi va ko'r-ko'rona sinab ko'rish o'rniga aniq maqsadli hujum tayyorlaydi.

Bundan ham muhimi, sahifada disable_functions va open_basedir kabi cheklovlarning qiymatlari ko'rinadi. Ular qaysi xavfli funksiyalar o'chirilgani va skript qaysi papkalardan tashqariga chiqa olmasligini bildiradi. Agar sayt fayl yuklash orqali buzilsa, hujumchi bu ma'lumot yordamida cheklovlarni qanday aylanib o'tish mumkinligini oldindan rejalashtiradi.

Eng xavfli qism muhit o'zgaruvchilari bo'limidir. Zamonaviy freymvorklar va konteynerlar ma'lumotlar bazasi paroli, pochta serveri ma'lumotlari va tashqi xizmatlar kalitlarini ko'pincha muhit o'zgaruvchilari orqali uzatadi. phpinfo() esa $_ENV va $_SERVER massivlarini to'liq chiqaradi, ya'ni DB_PASSWORD kabi qiymatlar to'g'ridan-to'g'ri ekranda paydo bo'lishi mumkin. Shuningdek, sahifa joriy so'rovning cookie sarlavhalarini ham ko'rsatadi, bu esa boshqa zaifliklar bilan birga sessiyani o'g'irlashga yo'l ochishi mumkin.

Faqat phpinfo emas: unutilgan test va xizmat fayllari

Sayt ildizida qolib ketadigan xavfli fayllar ro'yxati ancha uzun. Ularning har biri o'z-o'zidan kichik narsa bo'lib ko'rinadi, ammo hujumchi uchun qimmatli eshik vazifasini bajaradi:

Freymvorklarning ishlab chiqish rejimi ham xuddi shunday xavf tug'diradi. Masalan, Laravel loyihasida APP_DEBUG=true qoldirilsa, xato sahifasi kod parchalari, fayl yo'llari va sozlama qiymatlarini ko'rsatishi mumkin. Ishchi saytda bu qiymat har doim false bo'lishi kerak.

Misol: Namangandagi maktab sayti

Namangandagi xususiy maktab example.uz domenida sayt yuritadi: unda e'lonlar, dars jadvali va ota-onalar uchun shaxsiy kabinet bor. Saytni yangi xostingga ko'chirgan dasturchi PHP versiyasini tekshirish uchun info.php yaratgan, bazani tez ko'rib chiqish uchun esa adminer.php faylini yuklagan. Ikkalasi ham ish tugagach unutilgan. Oradan bir necha hafta o'tib server loglarida adminer.php ga minglab kirish urinishlari paydo bo'ladi, chunki info.php sahifasidan baza foydalanuvchisi nomi va server manzili allaqachon ma'lum bo'lgan.

Bu holatda parol murakkab bo'lgani uchun baza buzilmagan, lekin bu omad edi. Agar parol oddiy bo'lganida, hujumchi o'quvchilar va ota-onalar haqidagi barcha ma'lumotlarga kirishi mumkin edi. Ikki faylni o'chirish atigi bir daqiqa vaqt olardi.

Saytingizni qanday tekshirish mumkin

Avval eng ko'p uchraydigan nomlarni tashqaridan sinab ko'ring. Quyidagi sikl har bir fayl uchun HTTP javob kodini chiqaradi, 200 esa fayl mavjud va ochiq ekanini bildiradi:

for f in info.php phpinfo.php test.php i.php adminer.php install.php debug.log error_log; do
  echo "$f $(curl -s -o /dev/null -w '%{http_code}' https://example.uz/$f)"
done

Serverga SSH orqali kirish imkoni bo'lsa, ichki tekshiruv ancha ishonchliroq, chunki fayl istalgan nom bilan atalgan bo'lishi mumkin. Quyidagi buyruq sayt papkasida phpinfo chaqiruvi bor barcha PHP fayllarni topadi:

grep -rlE --include="*.php" "phpinfo[[:space:]]*\(" ~/www/example.uz

Natijada chiqqan har bir faylni ko'rib chiqing. Ba'zi tizimlarning administrator bo'limida ham phpinfo() chaqiruvi bo'lishi mumkin, ular parol bilan himoyalangan bo'lsa, odatda xavfsiz. Ammo sayt ildizida yoki ochiq papkada turgan alohida fayllarni o'chirib tashlash kerak.

Xavfni bartaraf etish va takrorlanmasligini ta'minlash

Eng to'g'ri yechim keraksiz fayllarni o'chirishdir. Agar server sozlamalarini vaqti-vaqti bilan tekshirib turish zarur bo'lsa, faylni tasodifiy nom bilan yarating, ishni tugatgach darhol o'chiring yoki unga kirishni faqat o'zingizning IP manzilingiz bilan cheklang. Apache'da buni .htaccess orqali qilish mumkin:

<Files "info.php">
    Require ip 203.0.113.10
</Files>

Agar php.ini ni o'zgartirish imkoningiz bo'lsa, funksiyani butunlay o'chirib qo'yish va PHP versiyasini javob sarlavhalarida ko'rsatmaslik mumkin:

disable_functions = phpinfo
expose_php = Off
display_errors = Off

Agar disable_functions da allaqachon boshqa funksiyalar ro'yxati bo'lsa, eski qiymatni o'chirib yubormang, balki phpinfo ni vergul bilan qo'shing. display_errors = Off esa xato matnlari foydalanuvchiga ko'rsatilmasligini ta'minlaydi, xatolar faqat logga yoziladi. Umumiy xostingda bu sozlamalar ko'pincha boshqaruv panelidagi PHP parametrlari bo'limida o'zgartiriladi.

Agar test fayllari uzoq vaqt ochiq turgan bo'lsa, ehtiyot chorasi sifatida ma'lumotlar bazasi va boshqa xizmatlar parollarini yangilang, ayniqsa ular muhit o'zgaruvchilarida saqlangan bo'lsa. sayt.uz xostingida PHP versiyasi va parametrlari kabinetdan ochiladigan ISPmanager panelida boshqariladi, keraksiz fayllarni esa shu paneldagi fayl menejeri orqali o'chirish mumkin.

O'xshash maqolalar

🈲 SEO spam hujumi: Google'da saytingiz nomidan begona yaponcha sahifalar chiqyapti 🐘 PHP'dagi kritik zaifliklar: yangilashni nega kechiktirmaslik kerak 📚 OJS jurnal saytini himoyalash: yangilash, fayllar va botlardan himoya 🚨 Hosting akkaunti o'g'irlanganini qanday bilish mumkin: belgilar va choralar
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek ✓ 🇺🇿 Özbek (yangi) 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English