Telegram бот ёзган дастурчиларнинг кўпчилиги бир куни логда қуйидаги хабарни кўради: Conflict: terminated by other getUpdates request; make sure that only one bot instance is running. Шундан кейин бот хабарларга гоҳ жавоб беради, гоҳ жавоб бермайди, баъзи буйруқлар умуман йўқолиб кетади. Хато матни аслида муаммони очиқ айтиб турибди: Telegram серверига битта токен билан бир вақтнинг ўзида бир нечта дастур янгиланиш сўраяпти. Қуйида иккинчи нусхани қаердан қидириш ва хато қайтмаслиги учун ботни қандай ишга туширишни кўриб чиқамиз.
Хато қандай механизм билан пайдо бўлади
Telegram бот икки усулда янгиланиш олади. Биринчиси getUpdates усули бўлиб, бунда бот ўзи Telegram серверига сўров юбориб, янги хабарлар борми деб кутиб туради. Иккинчиси webhook бўлиб, бунда Telegram янги хабарни ўзи ботингиз манзилига юборади. getUpdates режимида битта токен учун фақат битта фаол сўров бўлиши мумкин. Агар иккинчи дастур ҳам худди шу токен билан сўров юборса, Telegram олдинги сўровни узиб қўяди ва унга 409 кодли Conflict жавобини қайтаради.
Натижада икки нусха бир-бирини навбат билан "итариб" чиқаради. Агар нусхалардан бири эски код билан ишлаётган бўлса, фойдаланувчи бир сафар янги менюни, кейинги сафар эски менюни кўради. Айнан шу "гоҳ ишлайди, гоҳ ишламайди" ҳолати Conflict хатосининг энг характерли белгисидир.
Иккинчи нусха одатда қаерда яширинади
Тошкентдаги гул дўкони учун буюртма қабул қиладиган ботни мисол қилиб олайлик. Дастурчи ботни аввал ўз ноутбукида синаб кўрди, кейин серверга юклади ва ишга туширди. Лекин ноутбукдаги терминал ёпилмаган, бот у ерда ҳам ишлаб турибди. Эрталаб дўкон эгаси "буюртмаларнинг ярми келмаяпти" деб шикоят қилади, чунки хабарларнинг бир қисмини ноутбукдаги нусха олиб, ҳеч қаерга ёзмаяпти.
Бошқа тез-тез учрайдиган манбалар қуйидагилар:
- Ботни ҳар дақиқада "тирикми" деб текшириб, қайта ишга туширадиган cron вазифаси, у эски жараён тўхтаганини текширмасдан янгисини очади.
- PM2 рўйхатида бир хил скрипт икки марта, турли номлар билан қўшилган.
- Битта серверда ҳам
systemdхизмати, ҳам қўлдаnohupбилан очилган нусха ишлаб турибди. - Янги версияни бошқа папкага юклаб ишга туширишган, эски папкадаги нусха эса ўчирилмаган.
- Токен бошқа бировга (масалан, аввалги дастурчига) маълум ва у ўз компьютерида шу токен билан синов ўтказаяпти.
Серверда ортиқча жараённи топиш
Биринчи қадам серверда бот нечта нусхада ишлаётганини аниқлашдир. Бунинг учун жараёнлар рўйхатидан скрипт номини қидириш кифоя. Қуйидаги буйруқлар Python ва Node.js ботлар учун мос келади, фақат файл номини ўзингизникига алмаштиринг.
ps aux | grep -E "bot\.py|bot\.js" | grep -v grep
pgrep -af bot.py
# PM2 ishlatilsa
pm2 list
# systemd xizmati holati
systemctl status mybot.service
Агар рўйхатда икки ёки ундан кўп қатор чиқса, ортиқчаларини тўхтатинг. Қайси бири асосий эканини systemd ёки PM2 бошқараётган жараён бўйича аниқланг, қолганларини эса PID рақами билан ёпинг. PM2'да такрорий ёзув бўлса, уни рўйхатдан бутунлай ўчириб, сақлаб қўйиш керак, акс ҳолда сервер қайта юкланганда яна иккита нусха кўтарилади.
kill 12345 # ortiqcha jarayon PID raqami
pkill -f bot.py # barcha nusxalarni to'xtatish (keyin bittasini qayta ishga tushiring)
pm2 delete bot-old
pm2 save
Webhook ва getUpdates бир вақтда ишлатилганда
Conflict хатосининг яна бир кўриниши бор: Conflict: can't use getUpdates method while webhook is active. Бу ҳолатда иккинчи нусха эмас, балки илгари ўрнатилган webhook тўсқинлик қилаяпти. Масалан, бот аввал сайтдаги PHP скрипт орқали webhook билан ишлаган, кейин Python'га кўчирилиб getUpdates режимига ўтказилган, лекин эски манзил Telegram'да рўйхатда қолган. Ҳолатни текшириш ва тозалаш учун Telegram Bot API'нинг ўз усулларидан фойдаланинг.
curl "https://api.telegram.org/bot<TOKEN>/getWebhookInfo"
# webhook o'rnatilgan bo'lsa va sizga kerak bo'lmasa:
curl "https://api.telegram.org/bot<TOKEN>/deleteWebhook"
Жавобдаги url майдони бўш бўлса, webhook йўқ ва муаммо бошқа жойда. Тескари ҳолат ҳам бўлади: сиз webhook ишлатяпсиз, лекин кимдир getUpdates билан синов скриптини очган. Битта бот учун битта усулни танланг ва бошқасини тўлиқ ўчиринг.
Номаълум нусха бўлса: токенни алмаштириш
Баъзан серверда ҳам, ноутбукда ҳам ортиқча жараён топилмайди, лекин хато давом этади. Бу токен бошқа жойда ишлатилаётганини билдиради: эски хостинг, собиқ жамоа аъзосининг компьютери ёки очиқ репозиторийга тушиб қолган созламалар файли. Бундай вазиятда энг ишончли ечим токенни бекор қилишдир. @BotFather'да /revoke буйруғи билан жорий токенни бекор қиласиз ва янгисини оласиз, шундан кейин эски токен билан ишлаётган барча нусхалар дарҳол уланишдан маҳрум бўлади.
Янги токенни код ичига ёзманг, уни муҳит ўзгарувчиси ёки .env файлда сақланг ва бу файлни репозиторийга қўшманг.
Ботни битта нусхада ушлаб турадиган тўғри созлаш
Хато қайтмаслиги учун ишга тушириш усулини тартибга солинг. Энг тоза йўл ботни systemd хизмати сифатида юритишдир: тизим жараённи ўзи кузатади, йиқилса қайта кўтаради ва ҳеч қачон иккинчи нусха очмайди. Қуйида оддий хизмат файли намунаси келтирилган.
# /etc/systemd/system/mybot.service
[Unit]
Description=Telegram order bot
After=network-online.target
[Service]
WorkingDirectory=/opt/mybot
ExecStart=/opt/mybot/venv/bin/python bot.py
Restart=always
RestartSec=5
EnvironmentFile=/opt/mybot/.env
[Install]
WantedBy=multi-user.target
sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl enable --now mybot.service
Агар systemd ишлатиш имкони бўлмаса ва ботни cron орқали текшириб туришга мажбур бўлсангиз, flock билан қулф қўйинг. Бу ҳолда cron ҳар дақиқада ишга тушса ҳам, қулф банд бўлгани учун иккинчи нусха очилмайди.
* * * * * flock -n /tmp/mybot.lock /opt/mybot/venv/bin/python /opt/mybot/bot.py
Оддий хостинг ва VPS ўртасидаги фарқ
Оддий (виртуал) хостинг асосан сайт учун мўлжалланган: сўров келганда PHP скрипт ишлайди ва тугайди. Доимий бот жараёни бу ерда ресурс чекловлари сабабли тўхтатилиши, cron эса уни қайта очиб, нусхаларни кўпайтириши мумкин. Агар ботингиз PHP'да ёзилган бўлса, webhook режими оддий хостинг учун анча мос: Telegram хабарни сайтдаги скриптга юборади ва скрипт жавоб бериб тугайди, доимий жараён керак эмас. Узоқ ишлайдиган Python ёки Node.js бот учун эса ўз systemd хизмати бўлган VPS барқарорроқ ечим ҳисобланади, бундай серверни sayt.uz кабинетидан буюртма қилиш мумкин.
Янги версияни юклашда нусха кўпаймаслиги учун
Кўп ҳолларда Conflict айнан янгиланиш пайтида бошланади. Шунинг учун янги кодни юклаш тартибини олдиндан белгилаб олинг. Аввал эски жараённи тўхтатинг, кейин файлларни янгиланг ва хизматни қайта ишга туширинг. Бир сервер ичида ботнинг фақат битта папкаси бўлсин, синов учун эса @BotFather'да алоҳида тест бот яратинг ва унинг токенини ишлатинг.
sudo systemctl stop mybot
cd /opt/mybot && git pull
sudo systemctl start mybot
journalctl -u mybot -n 50 --no-pager
Охирги буйруқ ботнинг сўнгги логларини кўрсатади. Ишга тушгандан кейин бир неча дақиқа давомида Conflict ёзуви чиқмаса, бот ягона нусхада ишлаяпти ва муаммо ҳал бўлган.