WordPress сайтни бир хостингдан бошқасига ёки бир домендан иккинчисига кўчириш кўпчиликка оддий иш бўлиб туюлади: файлларни нусхалайсиз, базани экспорт қиласиз ва янги жойга юклайсиз. Амалда эса энг кўп муаммо айнан шу босқичдан кейин чиқади. Сайт очилади, лекин расмлар кўринмайди, меню йўқолади, Elementor саҳифалари бўш чиқади ёки админ панелга кирганда браузер сизни эски доменга қайтариб юборади. Буларнинг деярли барчасининг сабаби битта: базадаги эски URL'лар нотўғри алмаштирилган ёки умуман алмаштирилмаган.
Нега WordPress эски манзилни "эслаб қолади"
WordPress сайт манзилини бир нечта жойда сақлайди. Асосийси wp_options жадвалидаги siteurl ва home қийматларидир. Лекин бу фақат бошланиши: ҳар бир ёзув ва саҳифа матнида расмларга тўлиқ ҳаволалар бор, wp_postmeta жадвалида саҳифа қурувчилар ўз созламаларини сақлайди, виджетлар ва мавзу созламалари эса wp_options ичида яна алоҳида ёзувлар сифатида туради. Шунинг учун фақат иккита қийматни ўзгартириш етарли эмас, эски домен бутун база бўйлаб тарқалган бўлади.
Мисол учун, Тошкентдаги гул етказиб бериш дўкони сайти узоқ вақт gul-test.example.uz синов манзилида ишланган, энди эса асосий misol.uz доменига ўтказилмоқда. Базада бир неча минг жойда https://gul-test.example.uz қатори учрайди: маҳсулот расмларида, слайдер созламаларида, футер виджетида ва ҳатто форма плагинининг хабар шаблонида.
Сериализе нима ва нега оддий "Find and Replace" уни бузади
PHP мураккаб маълумотларни, яъни массив ва объектларни базага матн кўринишида сақлаш учун serialize() функциясидан фойдаланади. Бундай матнда ҳар бир сатр қиймати олдидан унинг узунлиги байтларда ёзилади. Масалан, виджет созламаси қуйидагича кўриниши мумкин:
a:1:{s:3:"url";s:31:"https://gul-test.example.uz/img";}
Бу ерда s:31 кейинги сатр айнан 31 байт эканини билдиради. Агар SQL файлни матн муҳарририда очиб, эски доменни қисқароқ https://misol.uz га алмаштирсангиз, сатр узунлиги ўзгаради, лекин s:31 ўзгармайди. PHP бундай қаторни ўқий олмайди, unserialize() хато қайтаради ва WordPress бу созламани бутунлай эътиборсиз қолдиради. Натижада виджетлар йўқолади ва саҳифа қурувчи блоклари бўш кўринади.
Шу сабабли serialize маълумотларни тушунадиган восита керак. У қийматни очади, ичидаги сатрни алмаштиради, узунликни қайта ҳисоблайди ва яна ёпиб сақлайди.
WP-CLI билан тўғри алмаштириш
Энг ишончли усул WP-CLI'нинг search-replace буйруғидир, чунки у serialize қаторларни автоматик тўғри қайта ишлайди. Хостинг тарифингизда SSH кириш бўлса, сайт папкасига ўтиб қуйидаги тартибда ишланг. Аввал база нусхасини олинг, кейин синов режимида натижани кўринг:
cd ~/www/misol.uz
wp db export ../backup-oldin.sql
wp search-replace 'https://gul-test.example.uz' 'https://misol.uz' --all-tables --dry-run
--dry-run байроғи ҳеч нарсани ўзгартирмайди, фақат қайси жадвалда нечта алмаштириш бўлишини жадвал кўринишида чиқаради. Рақамлар мантиқий кўринса, худди шу буйруқни байроқсиз ишга туширинг. Кўпинча http:// ва https:// вариантлари аралаш учрайди, шунингдек протоколсиз //gul-test.example.uz кўринишидаги ҳаволалар ҳам бўлади, шунинг учун уларни ҳам алоҳида текшириб чиқиш фойдали:
wp search-replace 'https://gul-test.example.uz' 'https://misol.uz' --all-tables
wp search-replace 'http://gul-test.example.uz' 'https://misol.uz' --all-tables
wp search-replace '//gul-test.example.uz' '//misol.uz' --all-tables
wp cache flush
Агар сайт папкаси ўзгарган бўлса, масалан эски серверда /home/old/public_html бўлиб, янгисида бошқа йўл бўлса, файл йўлларини ҳам худди шундай алмаштириш керак бўлиши мумкин. Баъзи кеш ва хавфсизлик плагинлари тўлиқ йўлни базада сақлайди.
WP-CLI бўлмаса нима қилиш керак
SSH кириш бўлмаса, serialize'ни тушунадиган плагин ёки скриптдан фойдаланинг. Better Search Replace каби плагинлар админ панел ичида ишлайди ва синов режимига эга. Search Replace DB скрипти ҳам кенг қўлланилади, лекин уни иш тугаши билан сервердан албатта ўчириб ташланг: у базага тўлиқ кириш беради ва очиқ қолдирилса жиддий хавфсизлик тешигига айланади. Ҳар қандай ҳолатда ҳам SQL файлни оддий матн муҳарририда "ҳаммасини алмаштириш" усули билан таҳрирламанг.
Кўчириш тартиби қадамма-қадам
Бутун жараённи қуйидаги кетма-кетликда бажариш хатолар эҳтимолини анча камайтиради:
- Эски сайтда файллар ва базанинг тўлиқ захира нусхасини олинг.
- Файлларни янги хостингга юкланг, архив қилиб юклаб панелда очиш тезроқ бўлади.
- Янги бўш база ва фойдаланувчи яратинг, SQL файлни импорт қилинг.
wp-config.phpфайлида янги база номи, фойдаланувчи ва паролни ёзинг.- WP-CLI ёки плагин билан эски URL'ни янгисига алмаштиринг.
- Пермалинк созламаларини бир марта қайта сақланг ва кешни тозаланг.
- DNS'ни янги серверга йўналтиринг ва SSL сертификатини чиқаринг.
sayt.uz хостингида бу босқичларнинг кўпи ISPmanager панелида бажарилади: база яратиш, файл менежер орқали архивни очиш ва Let's Encrypt сертификатини ёқиш.
Админ панел эски доменга йўналтирса
Баъзан алмаштиришдан олдин админ панелга кира олмайсиз, чунки WordPress сизни эски манзилга қайтаради. Бундай ҳолатда wp-config.php файлига вақтинча икки қатор қўшиш ёрдам беради:
define('WP_HOME', 'https://misol.uz');
define('WP_SITEURL', 'https://misol.uz');
Бу қаторлар базадаги қийматлардан устун туради. Асосий алмаштириш тугагач, уларни олиб ташлашингиз ёки қолдиришингиз мумкин. Лекин қолдирсангиз, кейинчалик манзилни админ панел созламалари орқали ўзгартириб бўлмаслигини ёдда тутинг.
Кўчиришдан кейинги текширув
Иш тугади деб ҳисоблашдан олдин сайтни синчиклаб кўриб чиқинг. Браузерда саҳифа кодини очинг ва эски домен номини қидиринг: у ҳали ҳам учраса, демак қандайдир жадвал ёки файл ўтказиб юборилган. HTTPS саҳифада http:// орқали юкланаётган расм ёки скрипт аралаш контент огоҳлантиришини келтириб чиқаради ва қулф белгиси йўқолади. Қуйидаги буйруқ базада эски домен қолган-қолмаганини тез кўрсатади:
wp db search 'gul-test.example.uz' --all-tables
Шунингдек, алоқа формасидан синов хабари юборинг, маҳсулотни саватчага қўшиб кўринг ва мобил кўринишни текширинг. Гул дўкони мисолида айнан форма плагини эски домен номи билан хат юбораётгани шу босқичда аниқланган бўларди.
Кенг тарқалган хатолар
- Қисман алмаштириш. Фақат
wp_postsжадвали алмаштирилади,wp_postmetaваwp_optionsэса унутилади. - Жадвал префикси фарқи. Эски сайтда префикс
wp_эмас, масаланgl7_бўлса,wp-config.phpдаги$table_prefixҳам шунга мос бўлиши керак. - Кодлаш муаммоси. Импорт пайтида база
utf8mb4эмас, бошқа кодлашда яратилса, ўзбекча ва русча матнлар сўроқ белгиларига айланади.
Агар кўчириш жараёнида қайсидир қадамда иккилансангиз, sayt.uz техник ёрдамига тикет орқали мурожаат қилишингиз мумкин. Энг муҳими, ҳар бир ўзгартиришдан олдин база нусхаси бўлсин: шунда ҳар қандай хатони бир неча дақиқада орқага қайтариш мумкин бўлади.