🚀
blog.cat.ssl

Node.js иловасига SSL: Nginx орқали ёки тўғридан-тўғри

20.11.2026
← Барча мақолалар

Node.js'да ёзилган иловани интернетга чиқаришда SSL масаласи PHP сайтларидагидан бироз бошқача ҳал қилинади. PHP сайтида сертификатни веб-сервер ёки хостинг панели бошқаради, Node.js иловаси эса кўпинча ўзи HTTP сервер бўлиб ишлайди ва одатда 3000 каби портда тинглайди. Шунинг учун HTTPS'ни қаерда ёқиш кераклиги ҳақида танлов пайдо бўлади: олдига Nginx қўйиш ёки сертификатни бевосита Node.js ичида улаш. Ушбу мақолада иккала йўлни ҳам амалий созламалар билан кўриб чиқамиз ва қайси бири қачон тўғри келишини тушунтирамиз.

Икки ёндашув ва уларнинг фарқи

Биринчи усулда Nginx тескари прокси сифатида 80 ва 443 портларни эгаллайди, сертификат билан ишлайди ва сўровларни ички портдаги Node.js иловасига оддий HTTP орқали узатади. Бунда илова шифрлаш ҳақида умуман билмайди. Иккинчи усулда Node.js'нинг ўрнатилган https модули сертификат файлларини ўқийди ва 443-портни ўзи тинглайди. Бу оралиқ қатламни олиб ташлайди, лекин портга рухсат, калитга кириш ҳуқуқи ва сертификатни янгилаш каби вазифалар энди сизнинг зиммангизга тушади.

МезонNginx орқалиТўғридан-тўғри Node.js
Сертификат янгилашCertbot ўзи бажарадиHook ва қайта юклаш керак
Бир серверда бир нечта иловаОсон, ном бўйича ажратиладиҚийин, 443 битта жараёнда
Статик файллар, сиқиш, чекловларNginx'да тайёрИлова кодида қилиш керак
Қўшимча компонентNginx ўрнатиладиКерак эмас

Амалиётда кўпчилик лойиҳалар учун Nginx орқали усул қулайроқ ва хавфсизроқ. Тўғридан-тўғри усул эса кичик ички хизматлар, синов муҳити ёки Nginx ўрнатиш имкони бўлмаган ҳолатлар учун мос келади.

Биринчи йўл: Nginx тескари прокси

Аввал илова учун субдомен танланади, масалан, app.example.uz, ва унинг A ёзуви сервер IP манзилига йўналтирилади. Сўнг Nginx'да оддий HTTP блок яратилади. Upgrade ва Connection сарлавҳалари WebSocket уланишлари ишлаши учун керак, X-Forwarded-Proto эса иловага асл сўров HTTPS орқали келганини билдиради.

server {
    listen 80;
    server_name app.example.uz;

    location / {
        proxy_pass http://127.0.0.1:3000;
        proxy_http_version 1.1;
        proxy_set_header Upgrade $http_upgrade;
        proxy_set_header Connection "upgrade";
        proxy_set_header Host $host;
        proxy_set_header X-Forwarded-For $proxy_add_x_forwarded_for;
        proxy_set_header X-Forwarded-Proto $scheme;
    }
}

Созлама текширилиб, Nginx қайта юклангач, Certbot'нинг Nginx плагини сертификатни олади, 443-порт учун блокни ўзи қўшади ва HTTP'дан HTTPS'га йўналтиришни таклиф қилади. Янгилаш ҳам Certbot'нинг тизим таймери орқали автоматик бажарилади ва Nginx'ни ўзи қайта юклайди.

sudo nginx -t && sudo systemctl reload nginx
sudo certbot --nginx -d app.example.uz

Илова прокси ортида эканини билиши керак

Nginx ортида Node.js иловаси барча сўровларни 127.0.0.1 манзилидан оддий HTTP орқали кўради. Express иловасида trust proxy созланмаса, req.secure қиймати нотўғри бўлади, secure белгили cookie'лар юборилмай қолиши мумкин ва мижознинг ҳақиқий IP манзили ўрнига прокси манзили ёзилади. Иловани фақат локал манзилда тинглаш ҳам муҳим, акс ҳолда 3000-портга интернетдан тўғридан-тўғри, шифрлашсиз кириш мумкин бўлиб қолади.

const express = require('express');
const app = express();
app.set('trust proxy', 'loopback');
app.listen(3000, '127.0.0.1');

Иккинчи йўл: сертификатни Node.js'нинг ўзига улаш

Агар Nginx ишлатмасликка қарор қилсангиз, илова сертификат ва калитни файлдан ўқиб, HTTPS серверни ўзи ишга туширади. Қуйидаги мисолда setSecureContext усули муҳим: у серверни тўхтатмасдан янги сертификатни юклаш имконини беради, ва биз уни SIGHUP сигналига боғлаймиз.

const https = require('https');
const fs = require('fs');
const app = require('./app');

const dir = '/etc/myapp/ssl';
const load = () => ({
  key: fs.readFileSync(`${dir}/privkey.pem`),
  cert: fs.readFileSync(`${dir}/fullchain.pem`),
});

const server = https.createServer(load(), app);
server.listen(443);

process.on('SIGHUP', () => server.setSecureContext(load()));

Бу ерда иккита амалий тўсиқ бор. Биринчиси порт: Linux'да 1024 дан кичик портларни фақат root тинглай олади, иловани эса root сифатида ишга тушириш хавфли. Ечимлардан бири Node.js бажарилувчи файлига фақат паст портларни эгаллаш ҳуқуқини бериш. Шуни ёдда тутингки, Node.js янгиланганда бу ҳуқуқни қайта бериш керак бўлиши мумкин.

sudo setcap 'cap_net_bind_service=+ep' "$(readlink -f "$(which node)")"

Иккинчи тўсиқ калит файлига кириш ҳуқуқи. Let's Encrypt калитлари /etc/letsencrypt ичида фақат root ўқий оладиган ҳолатда сақланади. Иловага бутун каталогни очиш ўрнига, Certbot deploy hook орқали калитни илова фойдаланувчисига тегишли алоҳида каталогга нусхалаш ва сўнг жараёнга сигнал юбориш хавфсизроқ.

#!/bin/sh
# /etc/letsencrypt/renewal-hooks/deploy/myapp.sh
D=/etc/letsencrypt/live/app.example.uz
[ "$RENEWED_LINEAGE" = "$D" ] || exit 0
install -o myapp -g myapp -m 600 "$D/privkey.pem" /etc/myapp/ssl/privkey.pem
install -o myapp -g myapp -m 644 "$D/fullchain.pem" /etc/myapp/ssl/fullchain.pem
systemctl kill -s HUP myapp.service

Скриптни chmod +x билан бажариладиган қилинг ва биринчи марта файлларни қўлда нусхалаб, иловани ишга туширинг. Шундан кейин ҳар бир янгиланишда илова янги сертификатни қайта ишга туширилмасдан олади.

Амалий мисол: етказиб бериш хизматининг API'си

Тошкентдаги кичик етказиб бериш хизмати курерлар иловаси учун Node.js'да API ёзди ва уни VPS'да app.misol.uz манзилида ишга туширди. Дастлаб дастурчи Express'ни тўғридан-тўғри 443-портда root сифатида ишлатган ва сертификатни қўлда янгилаган эди. Уч ойдан сўнг сертификат муддати тугади ва курерларнинг мобил иловаси API'га улана олмай қолди. Шундан кейин архитектура ўзгартирилди: API 127.0.0.1:3000 да оддий фойдаланувчи номидан ишлайдиган бўлди, олдига Nginx қўйилди, сертификат Certbot орқали автоматик янгиланадиган қилинди, ва Express'да trust proxy ёқилди. Кейинроқ худди шу серверга администратор панели ҳам қўшилганда, унга фақат янги server блоки ёзиш кифоя бўлди.

Натижани текшириш

Ҳар икки усулда ҳам сертификат тўғри ўрнатилганини ва унинг муддатини буйруқ қаторидан текширинг. curl жавоб сарлавҳаларини, openssl эса сертификат эгаси ва амал қилиш муддатини кўрсатади.

curl -I https://app.example.uz
openssl s_client -connect app.example.uz:443 -servername app.example.uz </dev/null 2>/dev/null \
  | openssl x509 -noout -subject -dates

Агар иловангизни VPS эмас, балки умумий хостингда ишга туширмоқчи бўлсангиз, Node.js қўллаб-қувватланиши ва SSL қандай уланиши тарифга боғлиқ. sayt.uz мижозлари бу имкониятларни кабинетдан ёки техник ёрдам орқали аниқлашлари мумкин.

Ўхшаш мақолалар

📧 mail.domen.uz учун SSL: Outlook сертификат огоҳлантиришини қандай йўқотиш ⏳ Let's Encrypt лимитлари: "too many certificates" хатоси ва уни ҳал қилиш 📜 Certificate Transparency: SSL сертификатларнинг очиқ журнали қандай ишлайди 🏢 Ички (интранет) сайтлар учун SSL: офис тизимларини қандай ҳимоялаш
🌐 Тил
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) 🇺🇿 Ўзбек ✓ 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English