↪️
blog.cat.ssl

HTTP'дан HTTPS'га тўғри йўналтириш: .htaccess, Nginx ва WordPress

20.11.2026
← Барча мақолалар

SSL сертификат ўрнатилгани сайт автоматик равишда хавфсиз очилади дегани эмас. Фойдаланувчи манзилни example.uz деб ёзса ёки эски ҳавола орқали кирса, браузер кўпинча барибир оддий http:// га мурожаат қилади. Агар сервер бу сўровни HTTPS'га йўналтирмаса, сайт шифрланмаган ҳолда очилаверади, браузер эса манзил сатрида "Хавфсиз эмас" деб ёзади. Шунинг учун SSL'дан кейинги биринчи иш HTTP версияни HTTPS'га тўғри йўналтиришдир, ва бу ерда "тўғри" сўзи муҳим.

Тўғри йўналтириш қандай бўлади

Яхши йўналтиришнинг учта белгиси бор. Биринчиси, у доимий, яъни 301 коди билан ишлайди. Вақтинчалик 302 йўналтириш қидирув тизимларига HTTP манзил ҳали ҳам асосий эканини билдиради, 301 эса саҳифа бутунлай янги манзилга кўчганини айтади. Иккинчиси, у саҳифа йўлини сақлайди: http://example.uz/katalog/divan бош саҳифага эмас, айнан https://example.uz/katalog/divan га олиб бориши керак. Учинчиси, у битта қадамда бажарилади: HTTP'дан аввал www'га, кейин HTTPS'га, кейин яна www'сизга ўтадиган занжир саҳифани секинлаштиради ва хатолар эҳтимолини оширади.

Apache ва .htaccess

Умумий хостингда, жумладан ISPmanager бошқарувидаги серверларда, сайт кўпинча Apache орқали ишлайди ва йўналтириш сайт илдизидаги .htaccess файлида ёзилади. Энг оддий вариант қуйидагича:

RewriteEngine On
RewriteCond %{HTTPS} off
RewriteRule ^ https://%{HTTP_HOST}%{REQUEST_URI} [L,R=301]

Агар сиз асосий манзил сифатида www'сиз вариантни танлаган бўлсангиз, HTTPS ва www йўналтиришини битта қоидага бирлаштириш яхшироқ. Шунда http://www.example.uz дан келган фойдаланувчи ҳам битта қадамда асосий манзилга тушади:

RewriteEngine On
RewriteCond %{HTTPS} off [OR]
RewriteCond %{HTTP_HOST} ^www\. [NC]
RewriteRule ^ https://example.uz%{REQUEST_URI} [L,R=301]

Бу қоидалар файлнинг юқори қисмига, CMS'нинг ўз қоидаларидан олдин жойлаштирилади. Файлни таҳрирлашдан олдин унинг нусхасини сақлаб қўйинг: битта нотўғри белги бутун сайтни 500 хатосига тушириши мумкин.

Nginx

Ўз VPS'ингизда Nginx ишлатсангиз, йўналтириш учун алоҳида 80-порт блоки ёзилади. У ҳеч қандай саҳифа бермайди, фақат барча сўровларни HTTPS'даги асосий манзилга юборади:

server {
    listen 80;
    server_name example.uz www.example.uz;
    return 301 https://example.uz$request_uri;
}

Ўзгаришдан кейин конфигурацияни текшириб, Nginx'ни қайта юклаш керак:

sudo nginx -t && sudo systemctl reload nginx

Let's Encrypt янгиланиши учун HTTP'даги /.well-known/acme-challenge/ манзилини алоҳида очиқ қолдириш одатда шарт эмас, чунки текширувчи сервер йўналтиришга эргашади. Фақат йўналтириш бошқа доменга ёки мавжуд бўлмаган манзилга олиб бормаслиги керак.

ERR_TOO_MANY_REDIRECTS: циклик йўналтириш

Энг кўп учрайдиган муаммо йўналтиришнинг ўз-ўзига айланиб қолиши. Браузер бир неча ўн марта йўналтирилгандан кейин тўхтайди ва "Жуда кўп йўналтириш" хатосини кўрсатади. Одатда бунга икки жойда бир-бирига зид қоидалар сабаб бўлади: масалан, .htaccess www'сизга йўналтиради, CMS созламаларида эса сайт манзили www билан ёзилган ва CMS фойдаланувчини қайтадан www'га жўнатади. Яна бир сабаб, сайт олдида прокси турганида: сервер ўзига келган сўровни HTTP деб кўради, гарчи фойдаланувчи HTTPS'да бўлса ҳам, ва қайта-қайта йўналтираверади. Бундай ҳолатда %{HTTPS} ўрнига прокси юборадиган X-Forwarded-Proto сарлавҳасини текшириш керак бўлади.

Занжирни кўришнинг энг аниқ йўли curl билан ҳар бир қадамни кузатиш:

curl -sIL http://www.example.uz | grep -iE "^(HTTP|location)"

Натижада ҳар бир жавоб коди ва кейинги манзил кетма-кет чиқади. Яхши созланган сайтда битта 301 ва ундан кейин 200 бўлади.

Мисол: тиш клиникасининг WordPress сайти

Намангандаги тиш клиникаси misol.uz сайтига SSL ўрнатди, кейин дастурчи HTTPS'га йўналтириш учун плагин ўрнатди ва бир вақтда .htaccess га ҳам қоида қўшди. WordPress созламаларида эса сайт манзили ҳамон http://www.misol.uz бўлиб қолган эди. Натижада сайт ERR_TOO_MANY_REDIRECTS билан умуман очилмай қолди. Муаммо уч қадамда ҳал бўлди: плагин ўчирилди, .htaccess да юқоридаги бирлаштирилган қоида қолдирилди, WordPress манзиллари эса HTTPS'га ўзгартирилди. WP-CLI мавжуд бўлса, буни буйруқ билан қилиш мумкин:

wp option update home 'https://misol.uz'
wp option update siteurl 'https://misol.uz'
wp search-replace 'http://www.misol.uz' 'https://misol.uz' --skip-columns=guid

Охирги буйруқ маълумотлар базасидаги эски ҳаволаларни алмаштиради. Уни ишга туширишдан олдин базанинг захира нусхасини олиш шарт, аввал эса --dry-run параметри билан нималар ўзгаришини кўриб чиқиш мумкин.

Аралаш контент: йўналтиришдан кейинги қадам

Йўналтириш ишласа ҳам, браузер қулф белгиси ёнида огоҳлантириш кўрсатиши мумкин. Бу саҳифа HTTPS'да очилган, лекин унинг ичидаги расм, скрипт ёки шрифт ҳали http:// орқали юкланаётганини билдиради. Бундай элементларни браузернинг дастурчи воситаларидаги "Console" бўлими кўрсатади. Уларни HTTPS манзилга ёки нисбий йўлга ўзгартириш керак, акс ҳолда баъзи браузерлар скриптларни бутунлай блоклайди ва сайт функциялари бузилиши мумкин.

sayt.uz хостингида Let's Encrypt сертификати бепул ўрнатилади ва автоматик янгиланади, йўналтиришни эса хостинг панелидаги сайт созламалари ёки .htaccess орқали ёқиш мумкин. Қайси усулни танласангиз ҳам, уни фақат битта жойда қолдиринг: икки хил механизм бир вақтда ишласа, циклик йўналтириш хавфи пайдо бўлади.

Ўхшаш мақолалар

📧 mail.domen.uz учун SSL: Outlook сертификат огоҳлантиришини қандай йўқотиш ⏳ Let's Encrypt лимитлари: "too many certificates" хатоси ва уни ҳал қилиш 📜 Certificate Transparency: SSL сертификатларнинг очиқ журнали қандай ишлайди 🏢 Ички (интранет) сайтлар учун SSL: офис тизимларини қандай ҳимоялаш
🌐 Тил
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) 🇺🇿 Ўзбек ✓ 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English