♻️
Хостинг

Backup'дан сайтни тиклаш: файллар ва базани босқичма-босқич қайтариш

15.11.2026
← Барча мақолалар

Захира нусха олиш одатга айланган бўлса ҳам, ундан сайтни тиклаш кўпчилик учун биринчи марта авария пайтида синовдан ўтади. Айнан шу пайт шошилиш ва хато қилиш эҳтимоли энг юқори бўлади: нотўғри архив танланади, ишлаб турган базанинг устидан ёзилади ёки тикланган сайт эски парол билан базага улана олмайди. Ушбу қўлланмада сайтни файл архиви ва база dump'идан тиклашнинг хавфсиз тартибини кўриб чиқамиз. Мисоллар WordPress сайти учун берилган, лекин тартиб бошқа PHP сайтлар учун ҳам деярли бир хил.

Тиклашдан олдин: нима ва қайси санага

Биринчи савол — айнан нима бузилган. Агар фақат битта плагин янгиланишдан кейин ишламай қолган бўлса, бутун сайтни қайтариш шарт эмас, плагиннинг ўзини алмаштириш етарли. Агар база ўзгармаган, фақат файллар зарарланган бўлса, фақат файлларни тиклайсиз. Тўлиқ тиклаш эса иккаласи ҳам шикастланганда ёки сабаб номаълум бўлганда керак бўлади.

Иккинчи савол — қайси санадаги нусха. Сайт бузилишидан олдинги энг охирги нусхани танланг. Агар сайт бузиб кирилган бўлса, ҳужум қачон бошланганини аниқлашга ҳаракат қилинг: зарарли файллар кўпинча сезилишидан бир неча кун ёки ҳафта олдин пайдо бўлади, демак кечаги нусха ҳам тоза бўлмаслиги мумкин. Шуни ҳам ёдда тутинг: эски нусхага қайтиш билан ундан кейинги буюртмалар, изоҳлар ва рўйхатдан ўтишлар йўқолади.

1-қадам: жорий ҳолатни сақлаб қўйинг

Сайт бузилган бўлса ҳам, тиклашдан олдин унинг ҳозирги ҳолатининг нусхасини олинг. Бу икки сабабга кўра муҳим. Биринчидан, тиклаш кутилганидек чиқмаса, орқага қайтиш йўли қолади. Иккинчидан, бузилган ҳолатда эски нусхада йўқ янги буюртмалар ёки хатлар бўлиши мумкин ва уларни кейин алоҳида қайтариб олиш мумкин:

cd ~/www
tar -czf ~/broken-files-$(date +%F).tar.gz example.uz
mysqldump --single-transaction baza_nomi | gzip > ~/broken-db-$(date +%F).sql.gz

Бу буйруқларда база пароли сўралмаслиги учун уй папкасида .my.cnf файли созланган деб ҳисобланади, акс ҳолда mysqldump -u baza_user -p шаклида ишлатинг.

2-қадам: файлларни тиклаш

Архивни тўғридан-тўғри сайт папкасининг устига очманг. Бундай ҳолда захирада йўқ, лекин ҳужумчи қўшган файллар жойида қолиб кетади. Тўғри йўл — архивни алоҳида папкага очиш, таркибини текшириш ва кейин папкаларни алмаштириш:

mkdir -p ~/restore
tar -xzf ~/backups/files-2026-11-01.tar.gz -C ~/restore
ls ~/restore/example.uz

Таркиб тўғри эканига ишонч ҳосил қилгач, эски папкани четга олинг ва тикланганини унинг ўрнига қўйинг:

mv ~/www/example.uz ~/www/example.uz.broken
mv ~/restore/example.uz ~/www/example.uz

Икки mv буйруғи бир зумда бажарилади, шунинг учун сайт деярли узилмайди. example.uz.broken папкасини сайт барқарор ишлашига ишонч ҳосил қилгунингизча сақлаб туринг, сўнг ўчиринг. Агар SSH бўлмаса, худди шу ишни ISPmanager файл менежерида архивни очиш ва папкаларни қайта номлаш орқали қилиш мумкин.

3-қадам: базани тиклаш

mysqldump стандарт созламада ҳар бир жадвал учун DROP TABLE IF EXISTS буйруғини қўшади, шунинг учун думпни мавжуд базага импорт қилганда жадваллар нусхадаги ҳолатга алмаштирилади. Сиқилган думпни битта буйруқ билан импорт қиласиз:

gunzip < ~/backups/db-2026-11-01.sql.gz | mysql baza_nomi

Эътибор беринг: думпда бўлмаган, кейинроқ плагин яратган жадваллар базада қолади. Одатда бу зарарсиз, лекин тоза тиклаш керак бўлса, панелда янги бўш база яратиб, думпни ўшанга импорт қилиш ва wp-config.php даги база номини ўзгартириш ишончлироқ.

Кичик базаларни phpMyAdmin'даги "Импорт" бўлими орқали ҳам юклаш мумкин, аммо у юкланадиган файл ҳажмига чегара қўяди ва катта думпларда вақт чегарасига учрайди. Бир неча юз мегабайтли базалар учун SSH орқали импорт анча ишончли.

UpdraftPlus ва бошқа плагин архивлари

Агар захира плагин орқали олинган бўлса, уни ўша плагин билан тиклаш энг осон. Сайт бутунлай ишламаса, аввал тоза WordPress ўрнатинг, сўнг плагинни қўшиб, архивларни унинг интерфейси орқали юкланг ва тиклашни бошланг. Плагинлар ўз форматини ўзи яхши тушунади ва файллар билан базани биргаликда қайтаради.

4-қадам: тиклангандан кейинги текширув

Тикланган сайтда энг кўп учрайдиган муаммо — базага уланиш хатоси. Агар нусха бошқа ҳисобдан олинган ёки база пароли кейин ўзгартирилган бўлса, wp-config.php даги маълумотлар ҳозирги базага мос келмайди. Базанинг созламаларини ва манзил созламаларини қуйидагича текширинг:

grep -E "DB_(NAME|USER|HOST)|table_prefix" ~/www/example.uz/wp-config.php
mysql baza_nomi -e "SELECT option_name, option_value FROM wp_options
  WHERE option_name IN ('siteurl','home');"

Жадвал префикси wp_ бўлмаса, сўровдаги номни мосланг. siteurl ва home қийматлари сайтнинг ҳозирги манзилига, жумладан https га мос бўлиши керак. Кейин файл рухсатларини одатий ҳолатга келтиринг, чунки архивдан очилган файллар баъзан нотўғри рухсат билан чиқади:

find ~/www/example.uz -type d -exec chmod 755 {} +
find ~/www/example.uz -type f -exec chmod 644 {} +

Сўнг кеш плагинининг кешини тозаланг, админ панелга киринг, бош саҳифа, бир неча ички саҳифа, алоқа формаси ва агар бўлса сават ва тўлов жараёнини синаб кўринг. Хатолар журналида янги ёзувлар пайдо бўлмаётганига ҳам қаранг.

Мисол: Фарғонадаги сайёҳлик агентлиги

Фарғонадаги сайёҳлик агентлигининг example.uz сайти тур пакетлари ва брон формасидан иборат. Бир плагиннинг муваффақиятсиз янгиланиши сайтни оқ саҳифага айлантирди, администратор эса вазиятни тузатаман деб бир нечта файлни қўлда ўзгартириб, ҳолатни янада чигаллаштирди. Кечаги захира мавжуд эди. Аввал жорий ҳолат архивланди, сўнг файллар алоҳида папкага очилиб, папкалар алмаштирилди. База ўзгармагани учун уни тиклаш шарт бўлмади, фақат текширув учун siteurl қиймати кўриб чиқилди.

Кейинчалик маълум бўлдики, кеча кечқурун икки мижоз брон қолдирган ва улар базада сақланиб қолган, чунки база тикланмади. Агар бутун сайт база билан бирга эски нусхага қайтарилганида, бу бронлар йўқоларди. Бу мисол нима бузилганини аввал аниқлаш қанчалик муҳимлигини яхши кўрсатади.

Бузиб киришдан кейин тиклаш

Агар сайт бузиб кирилган бўлса, тиклашнинг ўзи етарли эмас, чунки ҳужумчи кирган йўл очиқ қолади. Тиклашдан сўнг дарҳол хостинг панели, FTP, база ва WordPress администраторлари паролларини ўзгартиринг, барча плагин ва мавзуларни янгиланг, ишлатилмайдиганларини ўчиринг. sayt.uz мижозлари хостинг панели пароли ва захирадан тиклаш бўйича кабинет ёки техник ёрдам орқали ёрдам олишлари мумкин. Шундагина тикланган сайт бир неча кундан кейин яна бузилиб қолмайди.

Ўхшаш мақолалар

🤖 Telegram бот "Conflict: terminated by other getUpdates" хатоси: сабаби ва ечими 🔁 WordPress сайтни кўчириш: URL алмаштириш ва serialize маълумотлар 📊 Grafana ва Prometheus: сервер мониторинги асослари 📬 Почта қутиларини кўчириш: imapsync билан хатларни йўқотмасдан ўтказиш
🌐 Тил
🇺🇿 O'zbek 🇺🇿 Ўзбек ✓ 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English