Яхши домен номини топиш баъзан узоқ изланиш талаб қилади, топилганда эса уни бошқа биров эгаллаб олишидан қўрқасиз. Айни шу ҳолат учун .uz доменларда брон деган босқич мавжуд. Брон доменни ҳали тўлиқ рўйхатдан ўтказмасдан туриб, маълум вақтга сизнинг номингизга банд қилиб қўяди. Бироқ кўпчилик бронни тугалланган харид деб ўйлайди ва муддат ўтиб кетганини сезмай қолади. Қуйида брон қандай ишлаши, унинг давомида нима қилиш кераклиги ва муддат тугаса нима бўлишини батафсил кўриб чиқамиз.
Брон — доменни вақтинча банд қилиб қўйиш
Брон қилинганда регистратор тизимида домен номи сиз кўрсатган контактга вақтинча бириктирилади. Бу даврда бошқа ҳеч ким худди шу номни рўйхатдан ўтказа олмайди, лекин домен ҳали тўлиқ фаоллаштирилмаган бўлади. Уни охиригача расмийлаштириш учун одатда тўловни якунлаш ва контакт маълумотлари текширувдан ўтиши керак. Бронни дўконда товарни кассага олиб боргунча четга олиб қўйишга ўхшатиш мумкин: товар сизга аталган, аммо ҳали сизники эмас.
Брон муддати чексиз эмас. Унинг аниқ давомийлиги регистратор қоидаларига боғлиқ ва кабинетда домен ҳолати ёнида кўрсатилади, шунинг учун тахмин қилмасдан айнан ўша санага қараш керак. Муддат қисқа қилиб белгиланишининг сабаби оддий: акс ҳолда кимдир юзлаб чиройли номларни тўламасдан ушлаб туриши ва бошқаларга йўл бермаслиги мумкин эди.
Брон қачон фойдали бўлади
Тошкентдаги хусусий мактаб мисолини кўрайлик. Мактаб директори янги ўқув йили олдидан сайт очишга қарор қилди ва мактаб номига мос доменни топди. Лекин тўлов ташкилот ҳисобидан банк ўтказмаси орқали амалга оширилиши керак эди, бухгалтерия эса ҳисоб-фактурани расмийлаштириб, пулни ўтказишига бир неча кун кетади. Агар брон бўлмаганида, шу кунлар ичида ном бошқа бировга кетиб қолиши мумкин эди. Брон туфайли директор номни ушлаб турди, бухгалтерия эса шошилмасдан тўловни амалга оширди.
Брон яна бир ҳолатда ҳам қўл келади: контакт ҳужжатлари ҳали тайёр бўлмаганда. Масалан, янги очилган МЧЖ учун СТИР ҳали берилмаган ёки директор паспортини алмаштираётган бўлса, брон ҳужжатлар тайёр бўлгунча номни сақлаб туради. Шунга қарамай, бу имкониятдан мақсадли фойдаланиш керак ва муддат ичида барча қадамларни якунлаш зарур.
Брон даврида домен билан нима қилиш мумкин ва нима қилиб бўлмайди
Брон қилинган домен ҳали тўлиқ ишлайдиган манзил эмас. Унда сайт очиш ёки почтани ишга туширишга тайёргарлик кўриш мумкин, лекин доменни тўлиқ фойдаланишга фақат рўйхатдан ўтиш якунлангач топшириш керак. Брон даврида реклама баннерлари, визиткалар ёки маҳсулот қадоқларига доменни босиб чиқариш хавфли, чунки бирор сабаб билан брон бекор бўлса, чоп этилган материаллар бошқа бировнинг манзилига олиб боради. Аввал домен фаоллашганига ишонч ҳосил қилинг, кейин уни оммага эълон қилинг.
Ҳолатни кузатишнинг энг ишончли йўли — кабинетдаги доменлар рўйхати. sayt.uz кабинетида брон қилинган домен алоҳида ҳолат билан кўрсатилади ва тўлов қилингач у фаол ҳолатга ўтади. Агар тўлов қилинганига қарамай ҳолат узоқ вақт ўзгармаса, буни кутиб ўтирмасдан қўллаб-қувватлаш хизматига мурожаат қилиш керак.
Брон муддати тугаса нима бўлади
Агар белгиланган муддат ичида тўлов қилинмаса ёки расмийлаштириш якунланмаса, брон автоматик бекор қилинади. Шундан сўнг домен номи яна бўш ҳисобланади ва уни исталган одам рўйхатдан ўтказиши мумкин. Бу ерда ҳеч қандай огоҳлантирувчи давр ёки имтиёз йўқ: брон бекор бўлган заҳоти ном очиқ бозорга қайтади. Машҳур сўзлардан иборат қисқа номлар баъзан айнан шундай дақиқаларда бошқаларга ўтиб кетади.
Энг чалкаш ҳолат — брон муддати ўтиб бўлгач тўлов келиши. Бунда пул ҳисобингизга тушади, лекин у энди мавжуд бўлмаган бронга автоматик боғлана олмайди. Агар ном ҳали ҳам бўш бўлса, уни қайта брон қилиб, тушган маблаг' ҳисобидан расмийлаштириш мумкин; агар кимдир аллақачон эгаллаб олган бўлса, маблаг' балансда қолади ва бошқа хизматлар учун ишлатилиши мумкин. Ҳар икки ҳолатда ҳам вазиятни ўзингиз ҳал қилишга уринмасдан, қўллаб-қувватлаш хизматига тўлов маълумотлари билан ёзиш маъқул.
Брон тугаши ва рўйхатдан ўтган домен муддати тугашининг фарқи
Бу икки ҳолатни кўпинча адаштиришади, ҳолбуки уларнинг оқибати бутунлай бошқача. Рўйхатдан ўтган домен муддати тугаганда у одатда дарҳол бўшаб қолмайди: бир муддат сайт тўхтайди, лекин эгаси доменни тиклаш имкониятига эга бўлади. Бронда эса бундай ҳимоя йўқ, чунки домен ҳали ҳеч кимга тўлиқ тегишли бўлмаган. Қуйидаги жадвал фарқни қисқача кўрсатади:
| Ҳолат | Брон муддати тугаши | Рўйхатдан ўтган домен муддати тугаши |
|---|---|---|
| Домен эгаси | Ҳали тўлиқ расмийлаштирилмаган | Аниқ, тасдиқланган контакт |
| Муддатдан кейин | Ном дарҳол бўшайди | Одатда тиклаш учун вақт берилади |
| Сайт ва почта | Ҳали тўлиқ ишга тушмаган | Тўхтайди, узайтирилгач тикланади |
| Нима қилиш керак | Муддат ичида тўлов ва ҳужжатлар | Муддатидан олдин узайтириш |
Бронни йўқотмаслик учун амалий тавсиялар
Брон қилган кунингиз муддат тугаш санасини телефонингиз календарига ёзиб қўйинг ва эслатмани бир-икки кун олдинга қўйинг. Агар тўлов ташкилот ҳисобидан банк орқали ўтадиган бўлса, бухгалтерияга брон муддатини аниқ айтинг, чунки банк ўтказмаси бир неча иш куни олиши мумкин, дам олиш кунлари эса умуман ўтмайди. Контакт ҳужжатларини брон билан бир вақтда юклаб қўйсангиз, тўлов келган заҳоти домен тезроқ фаоллашади.
Ва ниҳоят, бронни ўзингизники деб ҳисоблашга шошилманг. Фақат домен фаол ҳолатга ўтиб, эгаси сифатида сиз кўрсатилганингиздан кейингина у ҳақиқатан сизнинг манзилингизга айланади. Шу пайтдан бошлаб домен муддатини кузатиш ва ўз вақтида узайтириш асосий вазифангизга айланади.