⏳
Домен

Домен трансферидаги 60 кунлик чеклов: қачон қўлланади ва қандай режалаштирилади

16.11.2026
← Барча мақолалар

Домен эгалари кўпинча бир хил вазиятга дуч келади: доменни бошқа регистраторга кўчириш учун ҳамма нарса тайёр, трансфер коди олинган, қулф ўчирилган, лекин сўров барибир рад этилади. Сабаби эса кўпинча оддий бўлади: домен ҳали 60 кунлик чеклов даврида турибди. Бу қоида халқаро домен зоналарида кенг қўлланади ва унинг мақсади доменларни ўғирлаш ҳамда шошилинч, назоратсиз кўчиришларнинг олдини олишдир. Чеклов қачон бошланишини ва қачон тугашини олдиндан билсангиз, трансферни бемалол режалаштиришингиз мумкин.

Чеклов қайси ҳолларда қўлланади

ICANN'нинг трансфер сиёсати .com, .net, .org ва бошқа халқаро зоналар учун бир нечта ҳолатни белгилайди. Уларнинг ҳар бири ўзича 60 кунлик даврни бошлайди ва бу давр ичида регистратор трансферни рад этиши мумкин. Амалда аксарият регистраторлар ва реестрлар бу имкониятдан фойдаланади, шунинг учун уни деярли мажбурий қоида сифатида қабул қилиш керак.

Учинчи ҳолат кўпинча кутилмаганда пайдо бўлади. Масалан, компания номи ўзгаргани учун WHOIS'даги ташкилот номи янгиланса ёки эгасининг имейли бошқасига алмаштирилса, бу тизим наздида эгаси ўзгариши деб ҳисобланиши мумкин. Шу сабабли трансфердан олдин контакт маълумотларини ўзгартирманг, аксинча, аввал трансферни якунлаб, кейин маълумотларни янгиланг.

Нима учун бундай қоида бор

60 кунлик чеклов биринчи навбатда домен ўғирланишига қарши ҳимоя. Агар бузғунчи кимнингдир аккаунтига кириб, эгасининг имейлини ўзгартирса ва дарҳол доменни бошқа регистраторга кўчирса, ҳақиқий эгаси уни қайтариб олиши жуда қийин бўларди. Чеклов туфайли бундай ўзгаришдан кейин домен камида икки ой жойида қолади ва эгаси муаммони сезиб, регистратор билан бирга чоралар кўришга улгуради.

Иккинчи сабаб молиявий фирибгарлик билан боғлиқ. Баъзи одамлар ўғирланган карта билан домен сотиб олиб, уни дарҳол бошқа жойга кўчиришга уринади. Тўлов бекор қилинганда регистратор доменни қайтариб олиши керак бўлади, ва бу фақат домен ҳали ўша регистраторда турган бўлса мумкин. Шу сабабли янги доменни дарҳол кўчириш тақиқланиши ҳалол мижозлар учун ҳам, регистраторлар учун ҳам фойдали.

Муддатни қандай ҳисоблаш мумкин

Чеклов қачон тугашини билиш учун WHOIS'даги саналарга қаранг. Дастлабки рўйхатдан ўтиш учун яратилган сана (Creation Date), трансфер ёки маълумот ўзгариши учун эса охирги янгиланган сана ёки регистраторингиз кўрсатган трансфер санаси асос бўлади. Санани топгач, унга 60 кун қўшиб, ҳисоблаш мумкин:

whois example.com | grep -iE "creation date|updated date|expiry date"

# Linux (GNU date): sanaga 60 kun qo'shish
date -d "2026-09-20 +60 days" +%F

Бу ерда ёдда тутиш керакки, "Updated Date" ҳар қандай ўзгаришда янгиланади, масалан, DNS сервер алмаштирилганда ҳам. Шунинг учун у ҳар доим ҳам эгаси ўзгарган кунни билдирмайди. Аниқ санани билиш учун регистраторингиз панелидаги трансфер қулфи ҳақидаги ёзувга ёки техник ёрдам жавобига таянинг. Бир неча кун захира қолдириш ҳам фойдали, чунки баъзи тизимлар муддатни календар кунлари билан эмас, соатлар билан ҳисоблайди.

Амалий мисол: янги очилган онлайн дўкон

Тошкентдаги кийим дўкони сентябр ойида аксиядаги регистратордан misol.com доменини арзон нархда олди. Уч ҳафтадан кейин эгаси барча хизматларни, яъни домен, хостинг ва почтани бир жойда бошқаришни хоҳлаб, доменни бошқа регистраторга кўчирмоқчи бўлди. Трансфер сўрови рад этилди, чунки 60 кунлик давр ҳали тугамаган эди. Бундай ҳолатда энг тўғри йўл кутиш: доменнинг DNS ёзувларини янги хостингга йўналтириб, сайт ва почтани дарҳол ишга тушириш мумкин, доменнинг ўзини эса чеклов тугагач кўчириш мумкин.

Бу мисолдан муҳим хулоса чиқади: трансфер чеклови сайтнинг ишлашига тўсқинлик қилмайди. Ном серверлари ва DNS ёзувларини ўзгартириш трансфер эмас, шунинг учун уни исталган вақтда қилиш мумкин. Кўпчилик бу икки нарсани чалкаштириб юборади ва чеклов тугагунча сайтни очмай кутиб ўтиради, аслида эса бунга ҳеч қандай эҳтиёж йўқ.

Чеклов даврида нималарни қилиш мумкин

60 кунлик давр домен билан ишлашни тўхтатмайди, фақат регистраторни алмаштиришни чеклайди. Бу вақт ичида сиз ном серверларини ўзгартиришингиз, DNS ёзувларини қўшишингиз, SSL сертификат олишингиз ва доменни узайтиришингиз мумкин. Агар домен sayt.uz'да бўлса, буларнинг барчаси кабинетдаги домен саҳифасидан бажарилади. Шунингдек, бу даврдан трансферга тайёрланиш учун ҳам фойдаланиш мумкин: контакт имейлининг ишлашини текшириш, домен муддати етарли эканига ишонч ҳосил қилиш ва янги регистраторда аккаунт очиб қўйиш.

Агар доменни бошқа эгага сотмоқчи ёки бериб юбормоқчи бўлсангиз, кетма-кетликни олдиндан ўйлаб қўйинг. Аввал эгасини ўзгартириб, кейин трансфер қилсангиз, 60 кунлик қулфга тушишингиз мумкин. Баъзан янги эгаси доменни аввал ўз регистраторига кўчириб олиб, кейин маълумотларни ўзгартириши қулайроқ бўлади, аммо бу томонларнинг келишуви ва регистратор қоидаларига боғлиқ.

Қоидалар ўзгариши ва мамлакат доменлари

ICANN трансфер сиёсатини қайта кўриб чиқиш устида ишлаган ва янги таҳрирда айрим муддатлар ва эгалик ўзгариши билан боғлиқ қулф тартиби ўзгариши кутилмоқда. Янги қоидаларнинг аниқ кучга кириш санаси ва тафсилотларини ICANN'нинг расмий материаллари ёки регистраторингиз орқали текширинг, чунки интернетдаги эски мақолалар бу ўзгаришларни акс эттирмаслиги мумкин.

Мамлакат доменлари эса, жумладан .uz зонаси, ICANN'нинг бу сиёсатига бевосита бўйсунмайди. Уларда трансфер тартиби ва ҳар қандай чекловлар ўша зона реестрининг қоидалари билан белгиланади ва халқаро зоналардагидан фарқ қилиши мумкин. .uz доменини кўчиришни режалаштирсангиз, аниқ шартларни олдиндан техник ёрдамдан сўраб олинг.

Ўхшаш мақолалар

🪪 .uz домен учун контакт ва паспорт текшируви: нима учун керак 📮 SPF 10 та lookup лимити: permerror ва унинг ечими 🌱 Янги домен Google'да қачон чиқа бошлайди: индексация ва "sandbox" ҳақида 🔐 Домен аккаунти ўғирланиши: олдини олиш чоралари ва хавфли одатлар
🌐 Тил
🇺🇿 O'zbek 🇺🇿 Ўзбек ✓ 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English